CC-BY is the ideal license for OER

GoOpen.no -

I believe that the CC-BY license is the ideal Creative Commons license for open textbooks and other open educational resources. If you are part of a project funded with money from a donor trying to get the most out of every invested dollar the more restricted licenses would create unwanted barriers. Sometimes there could be good reasons for adding restrictions but more often the not, CC-BY is the best way to go.

Why? Here are some of the most obvious reasons:

  • It increases the overall goal of sharing, translation and re-contextualization of books and OER.
  • The CC BY license is easy to understand and follow, requiring simply that attribution be provided to an open textbook author(s).
  • Content with a CC-BY license can be remixed** with all non-ND CC licenses, making it easier to remix others’ OER into an open textbook.
  • I believe an ND (no-derivatives) licensed textbook is not an open textbook because ND licenses do not allow two of the five Rs: revising and remixing.
  • The NC license also reduces remix options.
  • The SA license reduces remix options.
  • The NC license often causes confusion and limits the spread, adoption and use of OER. Creators should consider carefully whether their reasons for using an NC license justify the limitations it will impose on users.
    • NC license has been used to claim that OER cannot be printed by a commercial print shop for use in classrooms.
    • Some Colleges have assumed that because they charge tuition, they can’t use NC-licensed OER. Others worry about printing and selling (cost recovery only) NC-licensed open textbooks.

This article is a derivative of “Open Textbook Community Advocates CC BY License for Open Textbooks” by Mary Burgess, David Ernst, Hugh McGuire, David Wiley used under CC-BY 4.0 International License. This article is licensed under CC-BY 4.0 International License by Christer Gundersen.



Licencje 4.0 po polsku

European Open EDU Policy Project -

Zakończył się właśnie proces konsultacji i tłumaczenia licencji Creative Commons w wersji 4.0. Najnowsza wersja licencji działa od prawie 2 lat i staje się co raz popularniejsze również w Polsce, ale dla pełnej wygody korzystania z nich w kraju brakowało tłumaczenia pełnej wersji tekstu prawnego licencji.

Jednym z głównych celów wprowadzenia kolejnej wersji licencji było dostosowanie jej do potrzeb sektora publicznego (coraz częściej korzystających z licencji) oraz uwzględnienie specyfiki udostępniania danych. Od wersji 4.0 licencje posiadają też tylko jedną, międzynarodową wersję. Wszystkie poprzednie wersje licencji nadal obowiązują i działają, ale wraz z pełnym tłumaczeniem licencji zalecamy dla nowych treści i projektów przejście na wersję 4.0.

Szczegółowy opis zmian w licencji CC w wersji 4.0 (ang.)



O zmianach w wersji 4.0
  1. Licencje obecnie obejmują prawa sui generis (prawa szczególne) do baz danych, które istnieją w niektórych państwach (w tym w Polsce, na mocy ustawy o ochronie baz danych), a które nie były uwzględnione we wcześniejszych wersjach – to oznacza, że zrzeczenie się określonych praw z pomocą licencji dotyczy także baz danych.
  2. Licencje 4.0 zawierają zapisy, na mocy których Licencjodawca zrzeka się także ochrony swojego wizerunku, w zakresie w jakim pozwala na to prawo krajowe.
  3. Od najnowszej wersji działa prostsze uznanie autorstwa: w wersji 4.0 wystarczy podawać informacje o autorze i licencji, nie jest wymagane podawanie tytułu utworu w informacji licencyjnej – jeśli równocześnie podajemy odnośnik do strony, na której wraz z utworem znajduje się jego opis. Podawanie tytułu jest nadal rekomendowane (we wcześniejszych wersjach był to obowiązek). W przypadku materiałów, w których wykorzystano wiele utworów na licencji CC możliwe jest również podanie linku do osobnej strony ze wszystkimi opisami zamiast umieszczania tych opisów w pliku (wygodne np. w przypadku materiałów wideo).
  4. Istnieje możliwość nakazania przez licencjodawcę usunięcia informacji o jego autorstwie z określonych kopii utworu lub utworów zależnych – w przypadku, gdy nie chce być związany z określonym użyciem danego utworu. W wersjach 3.0 to uprawnienie dotyczyło jedynie utworów zależnych.
  5. Nowe wersje wprowadzają model 30 dni na usunięcie naruszeń licencji. Naruszenie licencji, tak jak wcześniej, oznacza automatyczne wygaśnięcie licencji względem licencjobiorcy, który ją naruszył. Licencja zostaje jednak przywrócona jeśli w ciągu 30 dni od ustalenia naruszenia zostanie ono naprawione.


Pobierz infografikę w formacie JPG.

Pobierz infografikę w formacie PDF.

A PLOS Response to Open in Action with Open Science

Plos -

With the theme of Open in Action, International Open Access Week 2016 served as a call for researchers, policymakers, funders and publishers around the globe to take “concrete steps to open up research and scholarship.” In direct response to this call, PLOS thought carefully about Open Science and what it means for us.

Reflections on Open Science at PLOS

PLOS has proven that making quality research openly available for anyone to read, download and reuse is a viable business model. Our collaborative efforts with like-minded organizations have inspired others – from individual researchers to the larger publishing industry – to move toward a more open ethos. In this environment, Open Access is no longer constrained to free access to research, it’s also about open data and a more open way of working together. Examples of this at PLOS include our pioneering a forward-thinking data policy at scale and contributions to the community-developed open-standard taxonomy of contributions – the CRediT Project – that provides specific and comprehensive attribution on research articles for all who participate in generating a published work.

We are proud to be Open in Action collaborators with other publishers including The Royal Society, eLife, Science journals and EMBO Press in making a public commitment to implement persistent identifiers such as ORCID iDs by year end. These iDs enable researchers to receive credit for a wide range of research outputs in addition to publications (for example blog posts at PLOS) and we are well on the way to meeting this goal. With many of these same collaborators (The Royal Society, eLife, ScienceEMBO Journal, Nature and Professor of Structural Biology Stephen Curry and Associate Professor of Information Science Vincent Larivière) we committed to publish citation distributions of our journals to demonstrate a key flaw with impact factors—they simply do not reflect article citation rates. In publishing this data, PLOS hopes to “strengthen a call for action originally voiced by Stephen Curry, one of the authors, and to encourage other journals to follow suit.” The original paper and dataset are posted on bioRxiv for all to access.

Open Policies and Open Research

Data sharing and Open Access are a matter of course for PLOS authors, providing open and rapid dissemination of their original research in all areas of science. PLOS supports authors who wish to share early versions of their research manuscripts to receive feedback before – or in parallel to – formal peer review, and encourages researchers to share via preprint servers either before or after submission to a PLOS journal. PLOS has a long-standing policy of accepting manuscripts previously posted to preprint servers, however we have eased the process for authors for this rapid dissemination vehicle that also brings transparency to the review process. Authors can now use bioRxiv’s direct transfer to journal service drop-down menu to submit directly to PLOS.

We have exemplified Open in Action as the first publisher to react to the Zika outbreak with a Call for Research and The Zika Collection. This placed PLOS on the map for rapid dissemination and discovery of results during the outbreak. As a result, work of authors who published with PLOS caught the attention of legislators: The US Capitol called PLOS to ask for additional information regarding the PLOS Currents: Outbreaks article, “Travel Volume to the United States from Countries and U.S. Territories with Local Zika Virus Transmission” as they were considering this information for use in upcoming legislation.

The practical impact of Open Access and open data may not always be immediate. The International Union for Conservation of Nature (IUCN), publishers of the IUCN Red List of Threatened Species, voted in September 2016 to adopt the Environmental Impact Classification for Alien Taxa (EICAT) for classifying invasive species, work originally published in PLOS Biology in 2014. Author Tim Blackburn stated “IUCN has approved the motion on our method for classifying alien species impacts…The adopted text requires a consultation before EICAT becomes an IUCN standard… [but] it is an extremely positive development… Getting the paper published somewhere so high profile (and open) really made a difference, so thank you!”

Actionable knowledge on an international scale extends beyond conservation efforts to inform human health and disease initiatives. The WHO Estimates of Foodborne Disease Collection reports the first estimates by the World Health Organization (WHO) Foodborne Disease Burden Epidemiology Reference Group of the incidence, mortality and disease burden caused by 31 foodborne hazards. Outcomes reported in the Collection – from PLOS, WHO and F1000Research authors – can contribute to improvements in food safety throughout the food chain when incorporated into policy development at regional, national and international levels.

If you choose to be Open in Action with PLOS, you can also have a bit of intellectual fun. The PLOS Paleo Community held a competition for the paleontology research community for the Top 10 Open Access Fossil Vertebrates of the year, to honor researchers that have thought long and worked hard to provide our community quality research that is openly available to all. Articles represent the vertebrate diversity published in Open Access journals, from PLOS ONE to PeerJ, Science Advances and Paleontologia Electronica.

Encouraging the Next Generation of Open

PLOS supports the growth of Early Career Researchers (ECRs) as they build skills in science communication, become champions of Open Science and develop into ambassadors of change for a future where all research is freely available, all work is evaluated fairly and all members of the scientific community have opportunity to participate in the dialogue of and about science. To support the efforts of ECRs, we are continuing to offer our Early Career Researcher Travel Award (ECRTA) program, launched in 2015. For its first round in 2016, applicants were asked to describe characteristics of the optimal peer review process and how they might build this in a way that makes science more transparent and research more rapidly available. Winners were profiled and we’ve now completed a second award round asking what ECRs consider to be the value of a preprint server and how its broad adoption might benefit the scientific community and society.

As a participant in OpenCon 2016, a conference focused on educating and empowering the next generation in the areas of Open Access, Open Education and Open Data, PLOS will have the opportunity to hear directly from participants regarding their desires and concerns for the future of science communication. In a video welcoming address, Publisher Louise Page acknowledges the inspiration provided by this annual gathering of Open Science thinkers and presents highlights of the past year at PLOS that reflect how the organization is Open in Action.

“PLOS was founded with the researcher foremost in our minds and we want to work with you to continue our journey from Open Access to Open Data, Open Source and ultimately to Open Science,” says Page.

The brief video is an introduction to an OpenCon Community Webcast with Peter Suber, Director of the Harvard Office for Scholarly Communication. You can also listen to the OpenCon 2015 video address by PLOS Executive Editor Véronique Kiermer on The Future of Science Communication.

Open Access Is Open in Action

In an increasingly vibrant research world where multimedia data, new types of research outputs and real-time online discussions are altering the way the community works, communicates and cooperates, Open Access is more than ever Open in Action. PLOS is proud that our founding core principles exemplify Open in Action. What makes us notable among other publishers is that we were Open in Action from the start: 24/7, 52 weeks a year.

Our View of Open Science As a leading Open Access publisher, PLOS pursues a publishing strategy that optimizes the openness and integrity of the publication process by aiming to ensure that research outcomes are discoverable, accessible and available for discussion and that science communication is constructive, transparent and verifiable. We strive to implement policies and innovations that promote reproducibility, credit and accountability, as these priorities support establishment of an Open Science culture, with open data, early sharing of work and clear contributor recognition. We see the benefit of Open Access content in relation to future advances in machine-readable formats and text and data mining.

We look forward to hearing your Open Science stories and the outcomes, large or small, that you have achieved. Leave a comment here or email to communications@plos.org.


Image Credit: SPARC

Kserokopia#46 (20 października – 3 listopada)

European Open EDU Policy Project -

W tym numerze Kserokopii prezentujemy przewodnik po europejskiej reformie prawa autorskiego. Piszemy również o proponowanych zmianach w prawie brytyjskim, najnowszej opinii rzecznika generalnego Szpunara, absurdalnym wyroku z Urugwaju i porozumieniu niemieckiej organizacji zbiorowego zarządzania z Youtube. Poza tym zachęcamy również do przeczytania naszych relacji z wydarzeń, w których ostatnio braliśmy udział: konferencji CopyCampfestiwalu Mozfest.

CO NOWEGO W SIECI? Historyczne porozumienie GEMA z Youtube

YouTube ogłosił osiągnięcie porozumienia w kwestii licencji z GEMA – niemieckim odpowiednikiem naszego ZAiKS. Trwający 7 lat spór uniemożliwiał użytkownikom słuchanie niemieckiej muzyki przez Youtube. Więcej o samej sprawie (bo porozumienia jest jeszcze nieopublikowane) można przeczytać w Dzienniku Internautów i na blogu 1709.

vLADISLAV1989, domena publiczna, pixabay

Kolejny pozew o naruszenie praw autorskich

Tym razem funkowy zespół Collage z Minneapolis twierdzi, że twórcy hitu „Uptown Funk” za bardzo zainspirowali się singlem „Young Girls” wydanym w 1983 roku. Główne zarzuty wobec  Bruno Marsa i Marka Ronsona to wykorzystanie linii basu, rytmu, struktury, gitarowego riffu, instrumentów dętych i syntezatorów.

ŚWIAT SIĘ ZMIENIA, PRAWO AUTORSKIE TEŻ Reforma prawa autorskiego dla zaskoczonych

Reforma prawa autorskiego w Unii Europejskiej to temat, który wielu przyprawia o ból głowy. Stowarzyszenie Communia, w którym aktywnie działamy, wraz z EDRI przygotowało przewodnik po reformie. Przyjrzeliśmy się szczególnie tematom różnych praw użytkowników w różnych krajach członkowskich, dostępowi do informacji online oraz cenzurze treści. Wyjaśniliśmy założenia reformy dotyczące tych zagadnień, dlaczego proponowane rozwiązania są naszym zdaniem zagrożeniem i w jaki sposób należałoby podejść do poszczególnych regulacji, tak, aby uwzględnione zostały interesy użytkowników.

Kierunek zmian w Wielkiej Brytanii

W Wielkiej Brytanie trwa proces legislacyjny Digital Economy Act. Ustawa wprowadza odpowiedzialność karną (do 10 lat kary pozbawienia wolności) za nieautoryzowane podawanie do publicznej wiadomości. Przepis ten budzi wiele kontrowersji – na blogu IPKat możecie przeczytać o tym, czy dotyczył będzie również zamieszczania treści online.

Prawo pokrewne wydawców – kontrowersji ciąg dalszy

Tym razem Politico postanowiło przedstawić kontrowersje, jakie wzbudza zaproponowana przez Komisję Europejską regulacja dotycząca prawa pokrewnego wydawców. Takie rozwiązanie może zagrozić modelowi, w jaki funkcjonują współczesne media społecznościowe, co w konsekwencji ograniczy dostęp do wiedzy i informacji online.

Subskrybuj „Kserokopię” w formie newslettera – otrzymasz przegląd linków bezpośrednio na adres e-mail

A TYMCZASEM SĄDY… Szokujący wyrok sądu w Urugwaju

14 osób zostało skazanych w postępowaniu karnym w Urugwaju za kopiowanie materiałów edukacyjnych. Właściciele punktu ksero działającego na terenie jednego z uniwersytetów zostali skazani na karę 7 miesięcy pozbawienia wolności. Więcej o sprawie przeczytacie na blogu Creative Commons.

Czy telewizja w pokoju hotelowym narusza prawo autorskie?

Zainstalowanie telewizorów w pokojach i udostępnianie za ich pomocą telewizji lub radia nie stanowi publicznego udostępniania programów w miejscu dostępnym publicznie za opłatą. Dlatego też nie narusza prawa autorskiego. Tak uznał rzecznik generalny Trybunału Sprawiedliwości UE Maciej Szpunar w sprawie C‑641/15 – oczywiście jest to dopiero opinia i na ostateczną decyzję trzeba poczekać na orzeczenie TSUE. Zachęcamy do lektury analizy na blogu IPKat.


Dobry zapis to jasny zapis – jak wdrażać otwartość w Regionalnych Programach Operacyjnych

European Open EDU Policy Project -

Odpowiednie zapisy w programach operacyjnych dotyczące otwartości mają kluczowe znaczenia dla promocji idei otwartych zasobów. W ramach szesnastu Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO) powstają bardzo duże ilości m.in materiałów edukacyjnych, szkoleniowych (broszury, podręczniki, e-learning), które powinny być publikowane w repozytoriach i dostępne dla wszystkich.

Dlatego tak nam zależy, aby zapisy w tych dokumentach mówiące o otwartości były jasne i precyzyjne. Ma to również kluczowe znaczenie z punktu widzenia zarządzania prawami autorskimi przez instytucje. Źle skonstruowane zapisy mogą prowadzić m.in. do problemów z wykorzystaniem powstałych zasobów i jasnym zdefiniowaniem, jakie prawa przysługują instytucji.

Chcemy pomóc administracji w poprawnym wdrożeniu otwartości w Regionalnych Programach Operacyjnych.

Przygotowaliśmy analizę, która pokazuje, jak są realizowane w województwach wytyczne, dotyczące otwartości zasobów edukacyjnych, zapisane w “Wytycznych” Ministerstwa Rozwoju.  Wynika z niej m.in., że brak jest jednolitego podejścia do otwartości. Opisy dotyczące otwartości i dostępności zasobów edukacyjnych są zapisywane w tych dokumentach w różny sposób, co może grozić wdrożeniem różnorodnych modeli udostępniania treści, niektórych niezgodnych z ideą wolnego licencjonowania.

Do pobrania: Otwartość zasobów edukacyjnych w Regionalnych Programach Operacyjnych.

Trzy rzeczy, o których należy pamiętać dyskutując o reformie prawa autorskiego

European Open EDU Policy Project -

Przedstawiona we wrześniu propozycja reformy prawa autorskiego pokazała, że Komisja Europejska nie zamierza iść z duchem czasu i tworzyć regulacji, które będą wspierały rozwój społeczeństwa informacyjnego. Niestety pokazała ona również, że w hałasie, jaki robią różne grupy interesu w Brukseli, głos społeczeństwa obywatelskiego nie jest słyszany. A nawet jeśli uda nam się przebić z jakimś postulatem, nie jest on brany pod uwagę.

W ramach konferencji CopyCamp 2016 zorganizowaliśmy spotkanie w gronie przedstawicieli organizacji pozarządowych z polski i zagranicy, aby porozmawiać, jak skutecznie promować prawa użytkowników w dyskusji o reformie prawa autorskiego.

Natalia Mileszyk, CC-BY 3.0 PL

Byliśmy ciekawi, czy uczestnicy  naszego lunchu policy również uważają, że dotychczasowe metody komunikowania naszych stanowisk nie były dosyć skuteczne. A jeśli tak, to co należy zrobić, by uświadomić politykom, że stawką w tej reformie nie są dochody tradycyjnych modeli biznesowych, ale przyszłość gospodarki Europejskiej?

Natalia Mileszyk, CC-BY 3.0 PL

Wspólnie z zaproszonymi partnerami doszliśmy do 3 najważniejszych wniosków:

  1. Kryzys gospodarki opartej na dowodach

Do tej pory żyliśmy w przekonaniu, że opinie eksperckie poparte danymi wystarczą, aby udowodnić, że jakieś rozwiązanie jest dobre lub złe. Jednak rzeczywistość zweryfikowała to przekonanie. Komisja Europejska wykorzystuje nasze opinie i ekspertyzy wybiórczo: wtedy, kiedy może nimi podeprzeć tezy odwrotne od tych, które wynikają z danych.  W efekcie prawa użytkowników są ignorowane.

  1. W jedności siła

Taka, a nie inna, propozycja reformy ignorująca potencjał rozwojowy nych technologii oraz prawa użytkowników, to także wynik lobbingu firm. Organizacje mają do dyspozycji głównie soft power, czyli zdolność do pozyskiwania sojuszników dzięki atrakcyjności własnych postulatów i wizji świata, jaką promują. Jeśli chcemy się przebić z naszymi postulatami, musimy działać razem, koordynować nasze działania i wspierać się nawzajem.

  1. Komunikacja ze światem poza “cyfrową bańką”

Do tej pory nasza komunikacja kierowana była do osób zainteresowanych prawem autorskim i nowymi technologiami. Ale prawda jest taka, że prawo autorskie dotyczy nas wszystkich. Jeśli wejdą w życie zapisy proponowane przez Komisję Europejską, będzie to ze szkodą dla całego społeczeństwa, a nie tylko dla konkretnych grup. Dlatego musimy dotrzeć z informacją do nauczycieli, startupów, naukowców, twórców czy artystów w Polsce i zagranicą. Musimy to zrobić w prosty i przystępny sposób by pokazać im, że to jest też ich sprawa – i dzieje się teraz.

Czasu na działanie nie ma wiele, w Parlamencie Europejskim prace nad propozycją Komisji już się zaczęły. Będziemy uczestniczyć w tej debacie razem z naszymi partnerami i starać się, by prawa użytkowników znalazły swoje miejsce w reformie prawa autorskiego, dla dobra wszystkich Europejek i Europejczyków.

Natalia Mileszyk, CC-BY 3.0 PL

Do poczytania:

The Copyright Reform – a Guide for the Perplexed – ściągawka o kluczowych założeniach reformy prawa autorskiego przygotowana przez stowarzyszenie COMMUNIA oraz EDRi.


Mozfest – święto otwartego internetu

European Open EDU Policy Project -

Wyobraźcie sobie wydarzenie łączące ludzi z całego świata, którym zależy na otwartym, wolnym od cenzury i innowacyjnym internecie. To właśnie Mozfest – festiwal organizowany corocznie przez Fundację Mozilla. Całość programu podzielono na 9 ścieżek tematycznych: cyfrowa kultura i sztuka, dziennikarstwo, otwarta nauka, rzecznictwo, lokalizacja, strefa młodych, “udomowienie” sieci i dylematy internetu. W sumie ponad 500 sesji, kilka tysięcy uczestników, trzy dni i niezliczona ilość inspiracji.

Natalia Mileszyk, CC-BY 3.0 PL

Jako członkowie europejskiego stowarzyszenia Communia byliśmy szczególnie zainteresowani debatą nad trwającą reformą prawa autorskiego. W jednym miejscu spotkało się wiele organizacji pozarządowych zajmujących się na co dzień tym tematem (albo jeszcze się nie zajmujących, ale takich co mają potencjał) – więc rozmawialiśmy, przekonywaliśmy, planowaliśmy. Zorganizowaliśmy też dwie sesje: #CopyFails and Best-Case Scenarios for Copyright (Teresa Nobre prezentowała naszą kampanię dotycząca dobrych praktyk w prawie autorskim) i Keep Copyright Out of the Classroom (rozmawialiśmy o komunikacji wokół zagadnienia prawa autorskiego w edukacji). Najważniejsza dla nas była jednak możliwość spotkania ludzi z wielu różnych środowisk, jak otwarta nauka, wikipedyści, osoby zajmujące się neutralnością sieci czy cenzurą online – wszyscy oni mają powody, by być zainteresowanymi kierunkiem rozwoju prawa autorskiego w Europie – warto ten potencjał wykorzystać.  

Natalia Mileszyk, CC-BY 3.0 PL

Różnorodność sesji stworzyła przestrzeń do refleksji, w jakim kierunku rozwija się ruch otwartego internetu i jakie są tak naprawdę ważne tematy z perspektywy światowej. A więc na pewno dużo uwagi poświęca się umiejętnościom związanych z analizą danych (data literacy), innowacjom, internetowi rzeczy, kwestii prywatyzacji cenzury online. Mozfest był niesamowitą okazją, by spojrzeć na naszą działalność z szerszej, otwartościowej perspektywy. Zachęcamy wszystkich do obejrzenia nagrań z części wystąpień już dostępnych na stronie festiwalu.

Natalia Mileszyk, CC-BY 3.0 PL

Natalia Mileszyk, CC-BY 3.0 PL


Natalia Mileszyk, CC-BY 3.0 PL

Podcast with Purvi Shah talking about Storyweaver

GoOpen.no -

StoryWeaver is an open source platform by Pratham Books for multilingual children’s stories. It addresses all the issues around the lack of content by using an open access framework and technology as force multipliers combined with a platform that supports translation and re-mixing av stories.

I had the great pleasure of co-organizing a workshop at the mEducation Alliance Symposium in Washington on Oct 18–20. After the workshop I sat down with Purvi Shah for a talk about Pratham Books and their latest project StoryWeaver.

Bonus track

Jennryn Wetzler is the Senior Program Designer at U.S. Department of State Bureau of Educational and Cultural Affairs’ Collaboratory. She organised a great workshop at the mEducation Alliance Symposium on OER and in this short podcast she talks about why education is important.

Free culture is winning

GoOpen.no -

To help authors choose a CC license Creative Commons have made it easy to distinguish between the different licenses. The license selector also makes it easy for those who are completely inexperienced users of Creative Commons licenses to determine the correct license. Statistics from 2015 shows that most of us choose the free culture licenses, and that is great news for all that love to re-use and re-mix. 

Illustration by Creative Commons, CC BY 4.0

I get many questions on how many limitations you should choose to associate with a picture, video or text. There is an axis between more open licenses with few limitations and the most restrictive ones that have limitation on derivatives and commercial use.

License CC-BY and CC-BY-SA (includes CC0) is often defined in a separate category licenses that support the “free culture.” My advice is that you should use these licenses as often as you can. The statistics that summarises the use of CC licenses globally also shows a clear trend that these “free culture” licenses are the most popular. This is good news because it provides even greater freedom for those who want to reuse, even for those who engaged in commercial activities.

The most popular license is CC Attribution-Share Alike (BY-SA). 37% of all work published are released under this license. By comparison, only 14% have chosen to use CC Attribution-Noncommercial-No processing (CC BY-NC-ND). One of the most restrictive licenses.


The Best of Both Worlds: Preprints and Journals

Plos -

For some time now PLOS has discussed new initiatives designed to accelerate research communication, from development of Aperta™, our streamlined manuscript submission system that facilitates a faster time to first decision to our Content Management System that allows for rapid creation of curated PLOS Collections. These efforts span the range of ways we are accelerating access to discovery of not just the final publication but the entire research life cycle.

Stake a Claim

An additional strategy – early posting of articles before formal peer review through the use of preprints – can also advance science faster, more openly and with broader participation. In posting preprints, authors are able to make their findings immediately available to the scientific community and to receive feedback on draft manuscripts before they are submitted to journals. The benefit extends beyond making early work openly and freely available prior to or during consideration at a journal; in posting a preprint, an author or author group stakes an intellectual claim to methods, results and ideas contained within that paper. This can be especially important for scientists looking to change the focus of their research and connect with engaged colleagues in new fields; for those on the job market needing to show the status of their current research, their collaborative nature and their ability to embrace change for a more open way of doing science; and for early career researchers who may find opportunity to interact with new contacts interested in their work.

PLOS supports authors who wish to share early versions of their research manuscripts to receive feedback before – or in parallel to – formal peer review, and encourages researchers to share via preprint servers either before or after submission to a PLOS journal. Preprints are an excellent way to:

  • Establish intellectual precedence for ideas, methods, results
  • Receive early feedback from engaged colleagues
  • Obtain and document citations to a work before publication in a peer-reviewed journal
  • Contribute to accelerating scientific discovery and increasing research efficiency

PLOS has a long-standing policy of accepting manuscripts previously posted to preprint servers, however we recently collaborated with bioRxiv to ease the process as a reflection of the importance we assign to this rapid dissemination vehicle for authors that also brings transparency to the review process. Authors can now use bioRxiv’s direct transfer to journal service drop-down menu to submit directly to PLOS. While authors posting to bioRxiv can choose the reuse options under which to make their article available (various CC BY options or no reuse), licensing terms of PLOS content has not changed. To inform authors and the public of the current and more seamless arrangement with bioRxiv we have updated our preprint policy on all journal ethical publishing practice and related manuscript sections as well as the Wikipedia page that describes the landscape of publisher’s preprint policies.

Researchers First

With preprints, authors – not publishers – are in control of when they publicly timestamp their intellectual property as well as when they want it to go for review. They decide when their research paper is ready to post and when they’re ready to submit their paper for formal peer review. In an open environment, the community can evaluate what any individual scientist’s standards are for their work and their online interaction with colleagues. By posting work and commenting on the posted work of others, authors are more in control of their own reputations. In essence, the use of preprints is analogous, in a very public and large-scale version, to the more intimate practice of sending a complete manuscript draft to a colleague to get their opinion with potential to improve the manuscript before submitting to a journal. Some have likened it to going public with a conference abstract or presentation.

How it Works

In the same way that not all Open Access is created equal, not all preprint servers work the same way. Launched in 2013 by Cold Spring Harbor Laboratory, bioRxiv is now in its third year with more than 5,000 preprints posted to the site and more than 1 million article views each month. At bioRxiv, all posted research papers receive a digital object identifier (DOI) that remains associated with the original preprint. When a manuscript is transferred to PLOS from bioRxiv, PLOS stores the preprint DOI; if that manuscript is accepted for publication it then receives a PLOS DOI and we deposit both the preprint and the final article DOI to CrossRef so the two works can be associated with each other.

Importantly, whether posting a preprint or submitting to a journal, authors can help themselves ensure full recognition for both the preprint and the final article by including their ORCID iD at all times.

At PLOS, preprints are acceptable resources for inclusion in the reference section of an article. Should anyone follow a link from an article citation to a preprint that has subsequently been peer reviewed and published, they would be directed from the preprint to the article on the PLOS journal website.

DOI: 10.1371/journal.pone.0164504


Value Perspective

Preprints do not diminish the need for reputable peer-reviewed journals. In fact, the combination provides scientists the best of both worlds; preprints accelerate making work public and provide an opportunity for early feedback for those willing to share their work whereas journals provide a mechanism for formal assessment, curation and dissemination. Journals reinforce standards for ethical and reporting guidelines, plagiarism checks, conflicts of interest and work with organizations such as CrossRef to ensure seamless and complete metadata transfer. Publishing in journals has the added benefits of validating the quality of work through rigorous peer review; placing work in context through perspectives, editorials and incorporation into collections; providing opportunities for online dialogue with authors through PLOS Science Wednesday AMAs and tracking article influence through Article-Level Metrics. Our current work with bioRxiv is one more example of how we are putting researchers at the center of science communication and placing authors in control of their manuscripts. In the future, expansion of Aperta to the full suite of PLOS journals and incorporating aspects of community review to our processes will place PLOS in the space necessary to accelerate dissemination of research results and conversation surrounding a scholarly work.

Those wanting an objective look at the value of preprints might find Breaking Down Pros and Cons of Preprints in Biomedicine of interest; for a detailed discussion of preprints by one active participant listen to the PLOScast with James Fraser, Associate Professor at UCSF and a founding member of ASAPbio, an initiative of the biology community to encourage use of preprints. When you’re ready, go ahead, post that paper, place your results and ideas in the mix and we’ll advance science forward faster, together.


Image Credit: Lisa Ann Yount

Jenny Machida Appointed to PLOS Board of Directors

Plos -

PLOS is pleased to announce that Jenny Machida has joined the PLOS Board of Directors, effective October 21, 2016. “Jenny’s deep business knowledge with a focus on strategy, growth and organization performance will greatly contribute to PLOS as we strive to build a better publishing experience for authors in 2017 and beyond,” said Board Chairman Gary Ward.  “We are delighted that she is joining our Board of Directors and look forward to benefiting from her depth and breadth of experience.”

Machida received her BA summa cum laude from Yale University and earned an MBA from the University of California at Berkeley. Machida is currently a Managing Director at IMB Development Corporation, a private equity investment and operating firm. Prior to IMB, she co-founded and led business development at a medical technology start-up company called Sevident and helped to build out an academic research and advisory center at Columbia University focused on advancing diversity in higher education. Machida was also a Principal at Booz & Co. and a Principal and Co-founder of the Healthcare and Diversity & Inclusion practice areas at Katzenbach Partners.

Open Access Week 2016 – Open in Action

Plos -

Now in its ninth year, Open Access Week celebrates progress and promotes awareness to help make Open Access – the founding principle of PLOS – the new norm in scholarship and research globally. Join PLOS in celebrating Open Access Week by being Open in Action.


  • Register for an ORCiD ID – distinguish yourself and create a record of your scholarly contributions.
  • Join the conversation about Open Access Tools with PLOS authors Lenny Teytelman and Hilda Bastian on 10/26 10am PT for a special OA week edition of PLOS Science Wednesday – the Ask Me Anything (AMA) series on redditscience.
  • Get a sneak peak of PLOS’ upcoming projects with PLOS Publisher Louise Page in this OpenCon 2016 Community Webcast.
  • Listen to a special episode of PLOScast – a podcast focused on science, academia and the future of scholarship – featuring UCSF’s James Fraser discussing the use of preprints in the life sciences.
  • Meet PLOS staff and editors at SVP or iGEM – stop by the booth, learn more about Open Access publishing and pick up a giveaway.
  • Browse the Open Highlights Collection, with research from across PLOS journals and the wider Open Access literature curated by staff editors to provide depth of coverage on select topics.

Have a great Open Access Week!

Kserokopia # 45 (5 – 19 października)

European Open EDU Policy Project -

W tym numerze Kserokopii piszemy m.in. o naszym stanowisku w sprawie dyrektywy o prawach autorskich na jednolitym rynku cyfrowym. Zachęcamy też do udziału w tegorocznej edycji konferencji Copy Camp, zastanawiamy się, czy Chiny słusznie są nazywane krajem naśladowców i czy Francja to “republika cyfrowa”. Piszemy też o tym, jak torrenty tracą na popularności oraz o wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie sprzedawania kopii oprogramowania.


Chcemy spójnego prawa, a nie licencji
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zakończyło zbieranie stanowisk w sprawie dyrektywy o prawach autorskich na jednolitym rynku cyfrowym. Teraz trwa przygotowywanie polskiego stanowiska. Na naszym blogu pisaliśmy już o tym, co nas uwiera w unijnej propozycji reformy prawa autorskiego i jakie zagrożenia widzimy m.in. dla edukacji w Polsce. Pełną wersję naszego stanowiska dotyczącego dyrektywy, które przekazaliśmy do Ministerstwa możecie pobrać na naszej stronie. Uważamy, że Komisja Europejska popełnia duży błąd decydując się na wspieranie mechanizmów licencyjnych i promowanie rozwiązań krajowych zamiast zharmonizowania w całej Unii przepisów o dozwolonym użytku. Zwłaszcza, że celem reformy prawa autorskiego miało być wzmocnienie jednolitego rynku cyfrowego, co nie będzie możliwe przy różnych regulacjach obowiązujących w poszczególnych krajach członkowskich.

Subskrybuj „Kserokopię” w formie newslettera – otrzymasz przegląd linków bezpośrednio adres e-mail


CopyCamp 2016

Już 27 i 28 października w warszawskiej Kinotece odbędzie się kolejna edycja konferencji CopyCamp, organizowanej przez fundację Nowoczesna Polska. Będzie dużo ciekawych gości z instytucji kulturalnych, mediów, sektora kreatywnego, środowisk naukowych, prawniczych, politycznych i pozarządowych. Temat przewodni tegorocznej dyskusji jest bardzo gorący i na czasie: konsultowana obecnie przez Komisję Europejską propozycja reformy prawa autorskiego. Udział w wydarzeniu jest bezpłatny, a więcej informacji i formularze rejestracyjne można znaleźć na stronie http://copycamp.pl./

Chiny krajem naśladowców?

Kiedyś znany jako kraj czterech wielkich wynalazków: papieru, prochu, druku i kompasu. Dziś Chiny coraz częściej przedstawiane są jako kraj naśladowców, gdzie można kupić np. pirackiego Hiphona czy t-shirt Superdry. Czy taka opinia jest słuszna, z czego wynika i jak to wygląda z punktu widzenia prawa własności intelektualnej – o tym przeczytacie w The Guardian.

CC0 https://pixabay.com/pl/iphone-6s-plus-apple-white-ekran-1032779/

Amerykańska administracja chce lepiej wykorzystywać zakupione oprogramowanie
Amerykańska administracja chce wdrożyć politykę kodów źródłowych. Powstaje tam właśnie portal internetowy code.gov, gdzie udostępniane będą narzędzia, mające pomóc poszczególnym agencjom we wdrażaniu tej polityki. Jej elementami będą też m.in. wykorzystywanie przez administrację publiczną już zakupionego oprogramowania (unikanie dublowania zakupów) oraz udostępnianie 20% z tego oprogramowania w modelu open source. Celem jest pokazanie, że dzielenie się oprogramowaniem jest możliwe i się opłaca. Piszemy o tym, bo to ciekawy przykład zastosowania sharing economy w praktyce. Więcej na ten temat na portalu IT w administracji.

Pixabay CC0 https://pixabay.com/pl/oprogramowanie-system-binarny-1-0-557603/

Francuska republika cyfrowa
Francja przyjęła ustawę o „republice cyfrowej”, która ma pomóc w cyfryzacji społeczeństwa. Zapisy dotyczą takich kwestii jak neutralność sieci, przenoszenie danych i e-sport. To ostatnie wydaje się szczególnie ciekawe, bo ustawa przewiduje powstanie płatnego zawodu „profesjonalnego gracza w wyczynowe gry komputerowe” (joueur professionnel de jeux vidéo). Więcej na portalu lexology.com

Torrenty w odwrocie
Torrenty tracą popularność na rzecz serwisów streamingowych – wynika z badań prowadzonych w Polsce i na świecie. Rzeczpospolita powołuje się na badania MEC Video Track, z których wynika, że odsetek internautów korzystających z torrentów spadł w Polsce w ciągu roku z 27 proc. do 24 proc. Z kolei z serwisów oferujących wideo na żądanie w sieci – tak legalnych, jak i pirackich – korzysta dziś już 77 proc. polskich internautów.  Jednocześnie użytkownikom torrentów częściej niż pozostałym e-widzom zdarza się płacić za filmy i seriale w internecie (my również doszliśmy do podobnych wniosków pracując nad Obiegami Kultury). Więcej w Rzeczpospolitej Business Insider.

CC0 https://www.pexels.com/photo/laptop-technology-ipad-tablet-35550/



Będzie ustawa o narodowym zasobie audiowizualnym?

Na połączonym posiedzeniu sejmowych komisji kultury i cyfryzacji przedstawiony został raport NIK, z którego wynika, że aby usprawnić digitalizację zasobów kultury konieczne są: przygotowanie projektu ustawy o narodowym zasobie audiowizualnym oraz zmiana przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, – na takie, które umożliwią szersze udostępnianie materiałów bibliotecznych, audiowizualnych i audialnych w internecie. Piszemy o tym, bo to postulat, który Centrum Cyfrowe zgłasza już od dłuższego czasu. NIK w raporcie ogólnie pozytywnie ocenił proces digitalizacji dóbr kultury w Polsce (mimo że przebiega wolno) oraz dobór przez ministerstwo kultury dóbr wyznaczonych do digitalizacji. Więcej w Dzienniku Gazecie Prawnej.


Można robić kopie oprogramowania na własny użytek, ale nie można ich sprzedawać
Czy można odsprzedać kopię programu, gdy nośnik dostarczony pierwotnemu nabywcy został uszkodzony i gdy ten pierwotny nabywca usunął swój egzemplarz tej kopii lub zaprzestał jej używania? Nie – uznał Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku w sprawie C-166/15. Zdaniem Trybunału kopia zapasowa może być sporządzona tylko przez osobę uprawnioną do używania programu w celu używania tego programu, ale nie w celu odsprzedania na zasadach, jakie potwierdził Trybunał w sprawie C 128/11 (Usedsoft vs. Oracle). Jeśli zaczniemy sprzedawać kopie zapasowe to posiadacz praw autorskich traciłby wyłączność na powielanie programu.  Więcej o tym wyroku w Dzienniku InternautówDzienniku Gazecie Prawnej.

Włochy: wyjątek prawnoautorski dotyczący programów informacyjnych nie dotyczy telewizji rozrywkowej
Sąd I instancji w Rzymie orzekł, że wyjątki od prawa autorskiego dotyczące programów informacyjnych i publikacji krytycznych/recenzji nie mają zastosowania w odniesieniu do programów rozrywkowych. Wyrok zapadł w sprawie RTI – Reti Televisive Italiane przeciwko Gruppo Editoriale L’Espresso. Zdaniem RTI Gruppo Editoriale L’Espresso dopuściło się nieautoryzowanego zwielokrotniania i udostępniania na stronie internetowej włoskiej gazety La Repubblica fragmentów programów rozrywkowych, do których RTI posiada prawa autorskie. Sąd uznał, że Gruppo Editoriale L’Espresso naruszyło prawa autorskie RTI i dopuściło się nieuczciwej konkurencji (ale nie naruszyło znaku towarowego RTI). Nakazał usunięcie publikacji, powstrzymanie od podobnych działań w przyszłości i wypłacenie odszkodowania. Więcej na blogu IPKat.

Potrzebujemy spójnego prawa, a nie licencji – stanowisko Centrum Cyfrowego ws. dyrektywy o prawach autorskich na jednolitym rynku cyfrowym

European Open EDU Policy Project -

Licencje zamiast zharmonizowanych przepisów, tzw. podatek od linków i cenzura zamieszczanych przez użytkowników treści – to tylko niektóre pomysły Komisji Europejskiej dotyczące zmian w prawie autorskim. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zakończyło się właśnie konsultacje dyrektywy w sprawie praw autorskich na jednolitym rynku cyfrowym i  przygotowuje polskie stanowisko. W Centrum Cyfrowym przygotowaliśmy opinię o dyrektywie, którą przesłaliśmy do MKiDN. Mamy nadzieję, że nasze uwagi zostaną wzięte pod uwagę.

Pisaliśmy już na blogu o tym, co nas uwiera w unijnej propozycji reformy prawa autorskiego i jakie zagrożenia widzimy m.in. dla edukacji w Polsce.

Pełną treść naszego stanowiska przesłanego do Ministerstwa i dotyczącego dyrektywy w sprawie praw autorskich na jednolitym rynku cyfrowym możecie pobrać w pliku PDF

W skrócie, uważamy, że podejście Komisji Europejskiej do reformy prawa autorskiego jest oparte na błędnych założeniach:

1. Komisja zdecydowała się wspierać istniejące modele biznesowe posiadaczy praw autorskich, chroniąc status quo. Jest to niezwykle krótkowzroczne podejście do modernizacji jednego z podstawowych obszarów regulacyjnych gospodarki opartej na wiedzy. Szczególnie, jeśli weźmie się pod uwagę, że przepisy te będą prawdopodobnie w mocy przez nadchodzące dziesięciolecia. Równocześnie zabrakło obiecywanej harmonizacji prawa autorskiego, sprzyjającej wykorzystaniu potencjału technologii cyfrowych dla szeroko pojętego rozwoju.

 2. Komisja uznała, że lepszym rozwiązaniem są mechanizmy licencyjne niż zharmonizowane przepisy o dozwolonym użytku. Tym samym zignorowała wnioski płynące z procesu “Licencje dla Europy”, który zakończył się fiaskiem. Nie jesteśmy przeciwnikami licencjonowania treści, jednak uważamy, że są takie obszary życia społecznego, w których dozwolony użytek powinien być standardem, a nie wyjątkiem – niewątpliwie należą do nich edukacja i dostęp do zasobów dziedzictwa kulturowego. Niestety, Komisja w obu tych obszarach proponuje mechanizmy licencyjne. W rezultacie ramy prawne jeszcze bardziej się skomplikują, a sektor publiczny poniesie prawdopodobnie dodatkowe koszty.

3. Celem reformy prawa autorskiego miało być wzmocnienie jednolitego rynku cyfrowego, co nie będzie możliwe bez zharmonizowanych regulacji. Jest to szczególnie ważne w czasach, gdy kultura, sztuka, innowacja i nauka mogą być dostępne w Europie bez wewnętrznych granic, dzięki internetowi.


W 2017 roku będziemy rozmawiać o otwartych zasobach, globalnie

European Open EDU Policy Project -

Stolica Słowenii, Ljubljana, będzie w przyszłym roku konkurować ze stolicą RPA, Kapsztadem o tytuł światowej stolicy otwartych zasobów edukacyjnych. W pierwszym mieście, we wrześniu odbędzie się tam drugi kongres UNESCO o otwartej edukacji. Podczas pierwszego została przyjęta Deklaracja Paryska, stanowiąca istotny dokument, który zachęcał państwa członkowskie by finansując materiały edukacyjne od razu je otwierały. W drugim, w marcu odbędzie się, 15 lat po podpisaniu deklaracji o otwartych zasobach edukacyjnych, konferencja Open Education Consortium (do 17 września można składać jeszcze propozycje wystąpień).

Zdjęcie aut. MemoryCatcher, Creative Commons Zero.

Według UNESCO otwarte zasoby edukacyjne wspierają realizację jednego z najważniejszych celów zrównoważonego rozwoju w obszarze edukacji czyli zapewnienie integracji i równego dostępu do wysokiej jakości edukacji oraz możliwości uczenia się przez całe życie. Prezydent Słowenii ogłaszając na zgromadzeniu ogólnym ONZ kongres przypomniał, o tym jak ważne jest wspieranie nowoczesnej i możliwie elastycznej (dzięki otwartym zasobom) edukacji, we współczesnym, szybko zmieniającym się świecie.

Kongres odbędzie się w dn. 18-20 września 2017. UNESCO już teraz zachęca nie tylko by eksperci i ekspertki ds. edukacji rezerwowali sobie tę daty na przyjazd, ale by wypełnili ankietę dotycząca polityk wdrażania i wspierania OZE na świecie (w jęz. angielskim). W szczególności UNESCO na głosy aktorów takich jak administracja publiczna, organizacje reprezentujące grupy zawodowe i środowiska edukacyjne. Poza ankietą UNESCO organizuje również regionalne konsultacje przed kongresem (europejskie odbędą się w lutym 2017 na Malcie, która w tym czasie będzie piastować prezydencję UE).

Kserokopia # 44 (22 września – 5 października)

European Open EDU Policy Project -

Dzisiaj przede wszystkim zachęcamy Was do wzięcia udziału w konsultacjach nt. dyrektywy o prawie autorskim w Jednolitym Rynku Cyfrowym. Mamy też dla was ciekawostki z sieci: raport dotyczący rozwoju rynku muzycznego w Polsce czy spekulacje dotyczące możliwości zakazu konwertowanie plików z YouTube’a. Wyjaśniamy też czym jest DRM i dlaczego jest niezgodne z prawami użytkowników. A na koniec prezentujemy dyskusję wokół reformy prawa autorskiego w Kolumbii oraz przełomowy wyrok sądu w Indiach dotyczący dozwolonego użytku edukacyjnego.

W CENTRUM CYFROWYM… Trwają konsultacje dyrektywy o prawie autorskim w Jednolitym Rynku Cyfrowym

Nareszcie znamy propozycję Komisji Europejskiej w sprawie reformy prawa autorskiego. Teraz rozpoczyna się długotrwały proces legislacyjny, w którym stanowiska mają też przedstawić państwa członkowskie. Zależy nam, aby polskie stanowisko opowiadało się za prawem autorskim przyjaznym użytkownikom i dostosowanym do cyfrowej rzeczywistości. Do 14 października Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego czeka na głosy w ramach konsultacji publicznych dotyczących proponowanej dyrektywy. Im więcej głosów sprzeciwu wobec złych pomysłów i półśrodków tym lepiej. Na naszym blogu przeczytacie, dlaczego propozycja dyrektywy o prawie autorskim nie odpowiada na potrzeby Jednolitego Rynku Cyfrowego i może hamować rozwój edukacji, nauki, innowacji.

Subskrybuj „Kserokopię” w formie newslettera – otrzymasz przegląd linków bezpośrednio adres e-mail

CO NOWEGO W SIECI? Dobre czasy rynku muzycznego w Polsce

ZPAV, Związek Producentów Audio Video, przedstawił dane wskazujące, że pierwsze półrocze 2016 r. przyniosło polskiej branży muzycznej spektakularny wzrost. Wartość rynku w porównaniu do pierwszych sześciu miesięcy roku ubiegłego wzrosła o 20,07%, osiągając poziom prawie 110 mln zł. Ponad 20-procentowy wzrost odnotował zarówno streaming, jak i sprzedaż fizyczna. Najwyżej, o ponad 39%, wzrosła sprzedaż płyt winylowych. Co ciekawe, przedstawiciele firm nagraniowych ciągle twierdzą, że naruszenia praw autorskich zabijają rynek muzyczny.  Artyści, w tym polscy, nawołują do zaostrzenia prawa autorskiego w UE. Całkiem niedawno Międzynarodowa Federacja Przemysłu Fonograficznego (IFPI) stwierdziła, że głównym problem branży jest domniemana “luka wartości”. Okazuje się jednak, że nie w każdym kraju….


CC0, https://static.pexels.com/photos/6399/woman-girl-technology-music.jpg

Konwertowanie filmów umieszczonych w serwisie YouTube do plików mp3 będzie nielegalne?

W Stanach Zjednoczonych złożono już pierwszy pozew przeciwko właścicielowi strony, która umożliwia pozyskiwanie i konwertowanie filmów z YouTube na pliki mp3- informuje Gizmodo. Organizacje zrzeszające twórców chcą, by taki proceder był zakazany. Wymagają od Google, by usunął z wyników wyszukiwania adresy wszelkich serwisów umożliwiających konwersję filmów do mp3. Uważają, że chronią w ten sposób twórców i ograniczają piractwo. Więcej o sprawie przeczytacie w Gazecie Wyborczej.

DRM a prawa użytkowników

Cory Doctorow pisze w “The Guardian”, dlaczego zarządzanie prawami cyfrowymi (z ang. digital rights management, DRM) – system zabezpieczeń oparty m.in. na mechanizmach kryptograficznych mający przeciwdziałać używaniu danych w sposób sprzeczny z wolą ich wydawcy – jest niezgodne z prawami użytkowników. Nawołuje on również, aby oznaczać produkty, które zabezpieczone są przy pomocy DRM, aby klienci wiedzieli, co się kupują.

Podatek od linków?

Czy internet jaki znamy, oparty na linkowaniu, stanie się pieśnią przeszłości? Scenariusz ten, choć katastroficzny, nie jest niestety taki nieprawdopodobny – w Krytyce Politycznej przeczytacie, dlaczego pomysły na zmiany w prawie autorskim zaproponowane przez Komisję Europejską są po prostu złe….


Nie tylko w Europie trwa reforma prawa autorskiego – dzieje si też tak np. w Kolumbii. Reforma ma dostosować krajowe prawo autorskie do porozumienia handlowego zawartego ze Stanami Zjednoczonymi, co ma skutkować m.in. rozszerzeniem okresu ochrony majątkowych praw autorskich w przypadku pewnych kategorii utworów. Społeczność Creative Commons wyraziła swoje zaniepokojenie faktem, że w trakcie dyskusji nad reformą w ogóle nie bierze się pod uwagę praw użytkowników.


Fernando Garcia, CC-BY, http://bit.ly/2dUmmzG

A TYMCZASEM SĄDY…. Dozwolony użytek edukacyjny w Indiach – przełomowy wyrok

Sąd Najwyższy w Indiach orzekł, że kserowanie książek i ich dystrybucja w celu edukacyjnym nie narusza prawa autorskiego. W wyroku podkreślono, że zasada ta ma zastosowanie zarówno do środowisk akademickich, jak i instytucji systemu oświaty. Taki wyrok jest efektem zbalansowania praw wydawców i użytkowników – sąd uznał, że ważniejszy jest dostęp do edukacji i wiedzy niż komercyjne interesy rynku wydawniczego. O sprawie pisze blog IPKat.

Sąd Najwyższy: moderowanie komentarzy zwiększa odpowiedzialność prawną

W procesie o ochronę dóbr osobistych to pozwany administrator strony internetowej – a nie powód – musi dowieść, że nie wiedział o bezprawnych wpisach na czyjś temat, zanim został o nich powiadomiony – uznał w zeszły piątek Sąd Najwyższy. Piszemy o tym wyroku, bo interesuje nas, czy taka praktyka będzie również stosowana do naruszeń prawa autorskiego w sieci – takie podejście paradoksalnie mogłoby nakłonić strony internetowe do mniejszego monitorowania treści.

Co nas uwiera w unijnej propozycji reformy prawa autorskiego?

European Open EDU Policy Project -

Nareszcie znamy propozycję Komisji Europejskiej w sprawie reformy prawa autorskiego. Teraz rozpoczyna się długotrwały proces legislacyjny, w którym stanowiska mają też przedstawić państwa członkowskie. Zależy nam, aby polskie stanowisko opowiadało się za prawem autorskim przyjaznym użytkownikom i dostosowanym do cyfrowej rzeczywistości.

Do 14 października Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego czeka na głosy w ramach konsultacji publicznych dotyczących proponowanej dyrektywy. Im więcej głosów sprzeciwu wobec złych pomysłom i półśrodkom, tym lepiej.

Naszym zdaniem propozycja dyrektywy o prawie autorskim nie odpowiada na potrzeby Jednolitego Rynku Cyfrowego i może hamować rozwój edukacji, nauki, innowacji. Zamiast wzmacniać gospodarkę opartą na wiedzy utrzymuje status quo. Dlaczego jest to złe? Poniżej znajdziecie odpowiedź na pytanie “Co nas uwiera w unijnej propozycji reformy prawa autorskiego?”. Szczególną uwagę zwracamy na przepisy dotyczące edukacji, eksploracji tekstów i danych, instytucji dziedzictwa narodowego, dodatkowego prawa pokrewnego wydawców i odpowiedzialności pośredników internetowych.

domena publiczna, https://pixabay.com/pl/przysz%C5%82o%C5%9B%C4%87-graffiti-%C5%9Bciany-farba-866226/


Dlaczego to zagadnienie jest ważne?

Rozwój nowych technologii stworzył nowe możliwości nauczania online i tworzenia materiałów edukacyjnych. Dobrej jakości materiały to podstawa skutecznej edukacji – jednak często wartościowe zasoby są chronione prawem autorskim. Dzięki dozwolonemu użytkowi edukacyjnemu (DUE) możliwe jest korzystanie z materiałów chronionych prawem. Ważne jest, aby przepisy DUE były dostosowane do cyfrowej edukacji i takich metod jak e-learining, nauczanie na odległość czy kursy MOOC.

Dlaczego zaproponowane w dyrektywie rozwiązanie jest złe?

  • Komisja Europejska proponuje regulacje dozwolonego użytku edukacyjnego w środowisku cyfrowym, które jednak mogą zostać wyłączone przepisami krajowymi gdy możliwy będzie zakup licencji na treści cyfrowe. Standardem stanie się więc oferowanie licencji na wszelakie rozwiązania na potrzeby edukacyjne (które dotychczas są bezpłatne, np. oglądanie filmów jako element lekcji czy słuchanie muzyki ). Z tego powodu wzrosną koszty funkcjonowania systemu oświaty.
  • W każdym kraju licencje na korzystanie z zasobów edukacyjnych  mogą być inne – Komisja pozostawia każdemu krajowi swobodę w wyborze sposobu regulacji. To znacząco utrudni edukację cyfrową ponad granicami z uwagi na konieczność dopasowania działalności do wszystkich europejskich porządków prawnych.
  • Z dozwolonego użytku edukacyjnego w środowisku cyfrowym będą mogły korzystać jedynie placówki oświatowe w zakresie działań podejmowanych na terenie placówek lub poprzez sieci, do których dostęp mają zidentyfikowani użytkownicy. Nie będzie można korzystać z utworów chronionych prawem autorskim na otwartych platformach edukacyjnych (np. w ramach MOOC), czy też w działaniach edukacyjnych prowadzonych przez instytucje kultury czy organizacje pozarządowe.
  • Zaproponowane przez Komisję Europejską rozwiązanie stanowi w dużej części powielenie rozwiązania przyjętego przez Polskę w 2015 r. jako rozwiązania kompromisowego dla regulacji z 2001 r. Całkowicie pominięto potrzebę regulacji uwzględniającą rozwój nowych technologii, stosując rozwiązania powielające dotychczasową praktykę. W tym względzie przepisom brakuje dostatecznej odwagi do wprowadzenia realnej zmiany w stosunku do dotychczasowych regulacji.

Dlaczego to zagadnienie jest ważne?

Możliwości, jakie dają dziś dostęp do danych i ich analiza, zmieniają świat – informacje uzyskane w ten sposób tworzą nowe podstawy nauki, są impulsem dla gospodarki, wpływają na podejmowanie decyzji nie tylko w przemyśle ale też w politykach publicznych np. dotyczących zdrowia, energetyki, gospodarki. Dotychczas problemem dla nauki i biznesu była niepewność prawna – obawa, czy przeprowadzanie eksploracji tekstów i danych (TDM) nie wiąże się z naruszeniem prawa. Uregulowanie tej kwestii umożliwi prowadzenie badań i rozwój nowych produktów i usług w oparciu o dane.

Dlaczego zaproponowane w dyrektywie rozwiązanie jest złe?

  • Dozwolony użytek dotyczący TDM zaproponowany przez Komisję dotyczy jedynie instytucji badawczych – z regulacji wyłączono wszelką działalność nienaukową, w tym działania firm czy start-upów. To spowoduje, że firmy opierające swoją działalność na przetwarzaniu informacji z pomocą algorytmów po prostu nie będą w Europie powstawać.  Firmy te swoją działalność prowadzi ć będą np. z USA czy innych krajów pozaeuropejskich wspierających rozwój nowych modeli biznesowych w oparciu o dane.
  • Dyrektywa proponuje, by dozwolona była jedynie eksploracja danych, do których podmiot ma legalny dostęp. Taki przepis de facto uniemożliwia prowadzenia działań TDM np. w oparciu o publicznie dostępne zbiory (w internecie),gdzie nie ma możliwości weryfikacji statusu prawnego danych czy tekstów, choć są one dostępne. Takie rozwiązanie  ograniczy TDM jedynie do przeszukiwania baz danych, co do których uzyskano licencje.

domena publiczna, http://www.publicdomainpictures.net/view-image.php?image=183340&picture=zarowka-z-drzewa


Dlaczego to zagadnienie jest ważne?

Największym wyzwaniem dla instytucji kultury w cyfrowym świecie jest digitalizacja zasobów. Jest to tak istotne, gdyż pozwoli na zachowanie zasobów kultury oraz ich łatwe cyfrowe udostępnianie. Prawo autorskie powinno umożliwiać realizację obu tych celów.

Dlaczego zaproponowane w dyrektywie rozwiązanie jest złe?

  • Dozwolony użytek na rzecz digitalizacji zasobów dziedzictwa dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy proces ten służy zachowaniu utworu W żaden sposób nie odniesiono się do kwestii udostępniania zasobów w internecie, a to stanowi największe wyzwanie prawne dla instytucji kultury.

Dlaczego to zagadnienie jest ważne?

Komisja Europejska zaproponowała wprowadzenie dodatkowego prawa pokrewnego dla wydawców prasowych  – prawo to chroniłoby utwór przez 20 lat od momentu publikacji i tym samym  zmieniło system dostępu do informacji w internecie. Na przeglądarki i agregatory treści w internecie, które m.in. korzystają z fragmentów tekstów prasowych, nałożone zostałyby opłaty licencyjne.

Dlaczego zaproponowane w dyrektywie rozwiązanie jest złe?

Zaproponowane przez Komisję dodatkowe prawo pokrewne wydawców będzie skutkowało:

  • Wprowadzeniem dodatkowego elementu kontroli przepływu treści i wiedzy on-line przez wydawców.
  • Uprzywilejowaniem jednej grupy interesariuszy (wydawców) kosztem pozostałych  grup. Opłat z tytułu prawa pokrewnego będą musieli dokonywać pośrednicy (wyszukiwarki internetowe, agregatory wiadomości), jednak  skutki regulacji odczują bardzo mocno użytkownicy, ze względu na ograniczenie zasobów dostępnych w internecie.
  • Wprowadzenie takich przepisów w Hiszpanii i w Niemczech spowodowało, że treści do których można dotrzeć przez wyszukiwarki  było mniej. Mniejsi gracze (np. niezależne media) stracili wielu czytelników i musieli zakończyć działalność. W czasach, gdy internet jest głównym źródłem wiedzy i informacji, wprowadzanie takiej regulacji szkodzi  nauce, rozwojowi, innowacji i ogranicza prawo dostępu do informacji.

Dlaczego to zagadnienie jest ważne?

Sposób korzystania z internetu ciągle się zmienia – zatarciu uległa granica pomiędzy twórcami i odbiorcami. Stało się to możliwe właśnie dzięki pośrednikom internetowym (takim jak wyszukiwarki, media społecznościowe, serwisy video). Dodatkowo serwisy te odgrywają też coraz ważniejszą rolę w życiu gospodarczym i społecznym umożliwiając powstawanie nowych modeli biznesowych. Kwestia regulowania odpowiedzialności pośredników wpływa bezpośrednio na to, w jaki sposób funkcjonuje internet.

Dlaczego zaproponowane w dyrektywie rozwiązanie jest złe?

  • Na pośredników nałożono “obowiązek staranności” (duty of care), który zobowiązuje pośredników internetowych, by treści zamieszczane na platformach nie naruszały prawa autorskiego – co w praktyce oznaczać będzie monitorowanie treści i cenzurę.
  • Komisja, zdając sobie sprawę z wyzwania, jakim jest regulacja odpowiedzialności pośredników, pozostawiła tę kwestię w całości samoregulacji środowiska. Takie rozwiązanie nie pomoże w harmonizacji prawa i tworzeniu spójnych  ram dla Jednolitego Rynku Cyfrowego.

W reformie zabrakło wielu rozwiązań, o które zabiegały organizacje zajmujące się prawami cyfrowymi obywateli.  Komisja przemilczała kwestię ochrony domeny publicznej przed zawłaszczaniem, wolność panoramy, prawo do remiksu. W całym pakiecie na próżno szukać rozwiązań sprzyjających innowacyjności, które traktowałyby prawo autorskie jako szansę rozwoju twórców, użytkowników, przedsiębiorstw i instytucji publicznych w Europie.  Zamiast upraszczać i ograniczać prawo autorskie do niezbędnego minimum, po raz kolejny rozbudowano system.


Europejska reforma prawa autorskiego: zagrożenia dla edukacji w Polsce

European Open EDU Policy Project -

Środowisko edukacyjne z nadzieją oczekiwało na europejską propozycję reform prawa autorskiego – Komisja zobowiązała się do doprecyzowania zakresu swobód dla edukatorów (tak zwanego dozwolonego użytku edukacyjnego) i dostosowania prawa do realiów cyfrowego świata.  Oczekiwaliśmy, że Komisja zaproponuje wyjątek od prawa autorskiego, który skutecznie odpowiadałby na wyzwania związane z nauczaniem online.

Przedstawiona we wrześniu propozycja reformy europejskiego prawa autorskiego nie spełnia tych oczekiwań. Zaproponowane rozwiązania mogą znacząco ograniczyć swobody, z których dziś cieszą się w Polsce nauczyciele, wykładowcy i inni edukatorzy. W miejsce dozwolonego użytku będą zmuszeni uzyskać licencję, co oznacza dodatkowe koszty i większe obciążenie biurokratyczne.

Witraż „Edukacja” autorstwa Louis Comfort Tiffany, domena publiczna.

Licencja nie może być najlepszą opcją

Komisja Europejska chce wprawdzie wprowadzić nowy dozwolony użytek edukacyjny dla treści cyfrowych. Nie będzie on miał jednak zastosowania, gdy możliwy będzie zakup licencji na treści cyfrowe. Proponowane rozszerzenie zakresu swobód jest więc pozorne – standardem będzie konieczność uzyskania licencji, najpewniej płatnej.

W konsekwencji, wzrosną koszty funkcjonowania systemu oświaty. Co więcej, takie rozwiązanie wprowadzi większą niepewność prawną – nauczycielom jeszcze trudniej będzie odpowiedzieć na pytanie, czy ucząc korzystają z treści zgodnie z przepisami prawa autorskiego.

Przepisy będą też inne w każdym państwie członkowskim, utrudniając działalność międzynarodową – na przykład polskich startupów edukacyjnych, chcących działać także na innych rynkach.

W Polsce już dziś coraz bardziej rozpowszechnia się praktyka wymuszania na szkołach podpisania umów licencyjnych (tzw. parasole licencyjne) za wyświetlanie filmów. Dziś te licencje są zbędne, bo prawo pozwala szkołom korzystać z tych treści swobodnie. Niemniej szkoły wykupują licencje – bo nie mają odpowiedniej wiedzy, i zabezpieczają się na różne sposoby przed zarzutem naruszenia praw.

Roczna licencja dla jednej szkoły to koszt kilku tysięcy złotych. Wprowadzone w skali całego kraju, licencje będą kosztować system edukacji kilkadziesiąt milionów złotych. Wskazywaliśmy na ten problem rok temu, podczas reformy przepisów w Polsce.  W przypadku wprowadzenia propozycji Komisji taki system, będący zagrożeniem dla finansów systemu oświaty, stanie się standardem działania.

Wąski zakres swobód edukacyjnych w środowisku cyfrowym

Nowe przepisy mają ułatwić wykorzystywanie w edukacji zasobów cyfrowych. Jednak umożliwią wykorzystywanie zasobów cyfrowych w klasach lub w zamkniętych serwisach online (wymagających logowania). Będą one miały zastosowanie tylko w odniesieniu do placówek systemu edukacyjnego – co wyłączy nauczycieli i edukatorów działających poza systemem oświaty, instytucje kultury czy organizacje pozarządowych.

domena publiczna, http://bit.ly/2d9uWt0


Komisja nie ma pomysłu na to, w jaki sposób umożliwić rozwój powszechnego e-learningu, otwartych zasobów edukacyjnych czy kursów MOOC. Wprowadza też podwójny standard, który nie chroni wielu działań edukacyjnych – mimo tego, że mają one miejsce w ramach unijnej strategii uczenia się przez całe życie.

Propozycja Komisji a prawo polskie

Zaproponowane przez Komisję rozwiązanie w zakresie dozwolonego użytku edukacyjnego w środowisku cyfrowym jest tożsame z już funkcjonującym w Polsce. W 2015 roku, w ramach nowelizacji ustawy o prawie autorskim, umożliwiono na korzystanie z cyfrowych kopii – wcześniej wyjątek dotyczył jedynie analogowych egzemplarzy. Jednak korzystanie online zostało ograniczone do zamkniętych platform e-learningowych. Naszym zdaniem był to jednak krok niewystarczający by stworzyć prawo naprawdę przyjazne cyfrowej edukacji. Nowe prawo nie wspierało też działań edukacyjnych prowadzonych przez inne podmioty niż te związane wprost z systemem oświaty.


W trakcie prowadzonej w zeszłym roku debaty zidentyfikowaliśmy wyzwania, których nie rozwiązała ówczesna nowelizacja. Debata na poziomie Unii Europejskiej daje nam drugą szansę, by rozwiązać problemy edukacji z prawem autorskim. Mamy też przykłady dobrych rozwiązań – w Estonii funkcjonuje bardzo szeroki dozwolony użytek edukacyjny, akceptowany przez wszystkie strony debaty (łącznie z wydawcami).

Liczymy więc, że polski rząd sprzeciwi się propozycjom, zgodnie z którymi istnienie opcji licencyjnej uniemożliwia swobodne korzystanie z treści w szkołach. Takie rozwiązanie będzie generowało nowe, nieuzasadnione koszty, naruszające równowagę między wynagrodzeniem posiadaczy praw a interesem publicznym. Chcemy też zachęcić polskie władze do poparcia dalszego rozszerzenia zakresu swobód edukacyjnych. 

Ważne jest, aby jak najwięcej podmiotów wzięło udział w konsultacjach ogłoszonych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego i opowiedziało się za dobrym, nowoczesnym prawem autorskim dla edukacji. Termin na zgłaszanie stanowisk mija 14 października br.


Wszystkiego, co wiem o hackathonach, nauczyłem się myśląc o węglu

European Open EDU Policy Project -

W najbliższy weekend w Warszawie odbędzie się dwudniowy hackathon: sprint programistyczny, w czasie którego zespoły informatyków produkują prototypy nowych usług i aplikacji mobilnych. W Polsce organizowano już hackathony – ale tym razem robi to Ministerstwo Cyfryzacji. Działania administracji publicznej zazwyczaj nie kojarzą się z metodologiami agile, szybkim prototypowaniem czy design thinking. Pierwszy rządowy hackathon wpisuje się w trend innowacyjny związany choćby ze wsparciem administracji dla startupów. Ale stawką tak naprawdę nie jest wspieranie nowego sektora biznesowego. Jest nim zmiana w administracji publicznej.

Mówiąc formalnie, będziemy mieć do czynienia z ponownym wykorzystywaniem informacji sektora publicznego, dostępnej w otwarty sposób. Aby zrozumieć o co w tym tak naprawdę chodzi, najlepiej porównać dane do tradycyjnych surowców. Dobrze rozumiemy, że przetwarzanie węgla, ropy czy drewna generuje wartość dodaną. Podobnie jest z surowymi danymi. Takie myślenie ma już w Europie kilkunastoletnią tradycję. W przepastnych zbiorach danych publicznych kryje się duży potencjał – który zostanie uruchomiony, jeśli będą one odpowiednio dostępne. Wtedy pozostaje jeszcze je przetworzyć i wykorzystać – i możemy zacząć widzieć wartość dodaną, powstającą na bazie tych publicznych zasobów.

Dane oczywiście różnią się od węgla czy ropy. Przede wszystkim tym, że jako surowce niematerialne nie zużywają się, dają się wielokrotnie kopiować (spróbujcie zrobić to z węglem!) i wykorzystywać przez wiele podmiotów naraz. Wystarczy traktować je jako dobro wspólne. Państwo jest monopolistą jeśli chodzi o pozyskiwanie wielu rodzajów danych. Tylko administracja publiczna ma odpowiednie zasoby by mapować cały kraj, w zbiorach publicznych muzeów i galerii są unikatowe dzieła sztuki, itd. Udostępniając dane do dalszego wykorzystania dla wszystkich, administracja publiczna likwiduje swój monopol. Tworzy otwarty rynek, na którym może kwitnąć innowacja na bazie danych.

I temu właśnie służy hackathon. Którego znaczenie najlepiej zrozumieć na przykładzie węgla.

Porównanie danych administracji publicznej z węglem jest nieprzypadkowe. Zasoby publicznych instytucji nie powstawały wprawdzie przez miliony lat, ale są równie głęboko zakopane. Śledzę od lat proces otwierania tych danych. Wystawianie ich w publicznym internecie, w postaci umożliwiającej swobodne dalsze wykorzystanie, przypomina ciężkie fedrowanie na przodku.

W 2014 roku powstało coś na kształt nowoczesnej kopalni: rządowy portal danych publicznych zaczął udostępniać pierwsze zbiory w sposób otwarty i ustrukturyzowany. Do tego na mocy ustawy rozpoczęto proces systematycznego otwierania zbiorów, zasilających portal. Zresztą na potrzeby rządowego hackathonu w portalu pojawiła się duża nowa porcja zasobów, a drogą ustawową usunięto bariery blokujące otwarty dostęp do kluczowych zasobów – takich jak zbiory meteorologiczne Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej. To tak jakby rozpocząć wydobycie z nowych, wysokoenergetycznych złóż w głębi ziemi.

Co dzieje się dalej? W chwili obecnej cyfrowy węgiel leży zmagazynowany w kopalni, i mało kto go bierze – mimo że jest dostępny za darmo, do swobodnego wykorzystania. Powody są dwa:
– dostępne dane są ciągle zbyt mało atrakcyjne, nie są to zasoby posiadające sposoby wykorzystania o znacznej wartości dodanej. Nawet oczywiste kategorie danych nadające się do szybkiego wykorzystania, takie jak dane o transporcie publicznym, są niedostępne dla wielu miejsc w Polsce;
– nie mamy zwyczaju ani kultury pracy z danymi publicznymi – nawet innowacyjne startupy rzadko kiedy chwytają za dane publiczne tworząc nowe aplikacje.
Oba czynniki są oczywiście ze sobą powiązane, tworząc negatywną spiralę, przez którą nie widzimy wykorzystania zasobów publicznych na szeroką skalę. Wspomniałem powyżej o „kulturze pracy”, bo wiele przeszkód to bariery mentalne – niepewność co do stanu prawnego zasobów po stronie użytkowników, niechęć urzędników przed nowatorskimi projektami, powszechne w administracji publicznej przekonanie (mylne), że jest coś nie tak z komercyjnym wykorzystaniem publicznych zasobów.

I nagle pojawia się hackathon! W nieco przestarzałej kopalni nie tylko odkryto nowe złoża kalorycznego węgla – pojawia się (na razie w formule „pop-up”) nowoczesne centrum badawcze myślące o innych zastosowaniach węgla niż spalanie w elektrowni. Czyli miejsce leżące na styku przemysłu wydobywającego surowiec i przemysłu go przetwarzającego.

Jeśli tak spojrzymy na hackathon, to zrozumiemy, że nie chodzi w nim tak naprawdę o wzrost efektywności. Tworzone na hackatonach prototypy przez chwilę przyciągają sporo uwagi, ale potem zazwyczaj nie rozwijają się dalej. Ale nie należy się tym przejmować. Bowiem prawdziwym produktem hackathonu jest zmiana myślenia, tworzenie nowej kultury współpracy między administracją publiczną, biznesem i organizacjami pozarządowymi. Opiera się ona na otwartości jako fundamentalnej zasadzie, przejawiającej się w dostępności surowych danych, oraz współpracy najróżniejszych podmiotów w ich zwinnym, wspólnym wykorzystaniu. I według tego kryterium należy hackathony oceniać.

Fot. monicore / Pixabay / CC0 – domena publiczna


Abonner på creativecommons.no nyhetsinnsamler