Nyhetsinnsamler

26 educators translated 2 books into 13 different languages in just 2 hours

GoOpen.no -

Earlier this week I hosted a workshop together with LIFE Academy in Karlstad Sweden. At LIFE academy they are running a unique program focused on the training of decision makers on the topic of ICT for pedagogical development, and this week LIFE had 26 educators speaking 13 different languages gathered in Karlstad Sweden.

This was a fantastic opportunity for us to test methodology around reuse and translation of early grade reading materials into Mother tongue languages, and the workshop this week gave some great results.

During the workshop did the following:

  • I talked about Open education resources and the work that we have done at NDLA.
  • We worked in groups to translate early grade reading books
  • The participants gave feedback on both on the methodology and the tools that we used.

The main part of the workshop was a practical session where we used a platform called StoryWeaver to find early grade reading books that could be relevant for use in different contexts and cultures. The participants then translated from English and into their own languages.

We had participants speaking 13 different languages from Europe, South-America, Asia and Africa. (Bangla, Kubsabiny, Runyankole, Rukiiga, Luganda, Quechua, Khmer, Lusoga, Albanian, Kinyarwanda, Ndebele Shona, Amharic, Kiswahili)

All the participants successfully translated at least one book during our session. This shows the magic of open licenses and crowdsourcing.  2 books into 13 different languages in just 2 hours.

One of the books we translated was “Fat king Thin dog”:

 

I asked some of the participants to give feedback on their experience during the workshop and here are some of their comments: This has been a very interesting session. Never knew I could be a good translator. – Marie Gyaviira from Uganda This tool was awesome i really enjoyed it, I work with elementary students and I am sure they will enjoy using it. – Doruntina Sejdiu from Kosovo About Storyweaver StoryWeaver (www.storyweaver.org.in), an open source digital repository of multilingual stories for children and Donate – a – Book (www.donateabook.org.in), a unique crowd-funding platform that bridges the gap between those who need books and those who want to help provide books for children. The stories at on the Storyweaver platform are licensed under a creative commons license.

Storyweaver offers a simple user interface to translate any book.

About Life Academy

LIFE Academy is a global actor in capacity development with a presence in more than 80 developing and transitional countries. One of their focus areas is training of decision makers on ICT for pedagogical development. The foundation for LIFE Academy´s work is knowledge exchange between industrialised and developing countries.

 

Channel Your Community’s Research

Plos -

At PLOS, we aim to support academic communities in communicating their research in open and accessible ways. The first of the PLOS Channels, a new way for specialist communities to communicate, find and read research content, launch this week.

Channels provide an innovative way of curating and presenting published research relevant to a scholarly community. Each is curated by a small group of Channel Editors, themselves researchers, who continuously bring together and showcase recently published research content selected from the broad scope of PLOS journals. Importantly, Channel Editors can point to resources, news and commentary from many online sources, including articles published in other journals.

PLOS developed Channels for communities to drive according to their own content priorities, without limitation to any particular journal.

With experts at the helm, and content selected by researchers for researchers, we hope to create online venues that become a preferred destination for research communities. To this end, the Channels concept was designed with researchers’ input to adapt to various needs. Channels can be adopted as a resource by researchers in a specialist area, or bring together researchers from different academic backgrounds working towards a common aim. The first three Channels to launch illustrate a variety of applications.

 

The Veteran Disability & Rehabilitation Research Channel was born from a collaboration with the US Department of Veterans Affairs Rehabilitation Research and Development Service, as a new home for the community previously served by the Journal of Rehabilitation Research & Development (JRRD) which ceased publication in 2017. The new Channel, with an expanded international focus, features multidisciplinary research for a global community of researchers and care providers working with veterans.

 

The Open Source Toolkit Channel showcases research from a diverse group of fields that have in common the description of innovative open source software and hardware applications that can be used in research and education. This Channel aims not to serve a specific scientific discipline but to create bridges between vibrant communities that build tools to support democratization and reproducibility of research.

 

The Tuberculosis Channel, led by Academic Editors from PLOS ONE and PLOS Medicine, will launch on World TB Day, March 24th, 2017. This Channel will draw from PLOS journal content covering all aspects of TB from mycobacteriology to computational epidemiologic models, clinical diagnosis and treatment. By integrating these reports with content from a variety of external sources, Channel Editors aim to provide an accessible resource of interest to TB researchers around the world.

We are grateful to the Channel Editors who have stepped up enthusiastically to pioneer the use of this new tool for their communities. More PLOS Channels will follow later this year—some are already in preparation. If you have interest in becoming a Channel Editor or see an unmet need in your community for this tool, we welcome your thoughts. We look forward to working with many more communities to help disseminate their work, create useful resources and foster collaboration within and across specialist communities.

Stay tuned!

 

Optimism on Rare Disease Day: With Research, Possibilities are Limitless

Plos -

Since 2008 in Europe and 2009 in the US, the last day of February is marked as Rare Disease Day. In less than 10 years, Rare Disease Day (and #RareDiseaseDay) has grown from a centralized effort to bring attention to these disorders by patient organizations in Europe to an international awareness and action day that includes patients, legislators, research funders, scientists and clinicians.

It is estimated that 350 million people worldwide suffer from rare diseases, defined regionally according to prevalence. In the European Union a rare disease is one that affects less than 1 in 2,000 patients while in the United Kingdom the qualification is less than 50,000 patients and in the United States the classification is less than 200,000 patients. Regardless, rare diseases usually have a genetic basis and are frequently progressive, disabling and with time, life-threatening. There are currently more than 7,000 different types of rare diseases and disorders, according to the rare disease patient advocacy organization Global Genes.

Those interested in general concepts related to rare disease and treatments or drug development can look to recent PLOS articles covering “Clinical Practice Guidelines for Rare Diseases: The Orphanet Database,” “Profitability and Market Value of Orphan Drug Companies: A Retrospective, Propensity-Matched Case-Control Study” and “Access to Orphan Drugs: A Comprehensive Review of Legislations, Regulations and Policies in 35 Countries.”

Research is the theme of Rare Disease Day 2017 with the slogan “With research, possibilities are limitless.”

Research published in PLOS journals is a testament to the dedication of scientists working on these diseases that often have less funding and attention than other biomedical issues, and the willingness of these scientists to go beyond publishing Open Access to make their data available for the rare disease community is critical to accelerate a path forward to uncover treatments and cures.

Image Credit: Michael Bamshad et. al.; video frame

Coincidentally, one of this year’s finalists for the Open Science Prize, given for unique insights developed from shared data, is described in this video “MyGene2: Accelerating Gene Discovery with Radically Open Data Sharing.” Researchers at the University of Washington created the web portal MyGene2 as a place for people with rare genetic mutations to connect with others that share the condition and with researchers interested in their particular mutation. Michael Bamshad, PLOS author and professor and chief of the Division of Genetic Medicine in the Department of Pediatrics at the University of Washington & Seattle Children’s Hospital, describes this Open Science resource in a RARECast podcast interview, “Helping Patients with the Same Undiagnosed Genetic Condition Find Each Other.” Research from Bamshad’s group also includes PLOS ONE articles on the implications of fine-scale patterns of population ancestry on rare variant genome-wide association studies, genetic variation and risk for symptomatic West Nile Virus infection and disease progression and the PLOS Genetics article discussing mutations and a rare-disease inheritance model applied to congenital heart disease.

In addition to data sharing, opportunities to improve diagnoses stem from genetic sequencing advances, as described in improving the identification of cancer-associated genes and co-occurrence of rare diseases and resolution of a complex phenotype by next-gen sequencing.

Rare Disease Day is a chance to draw attention to the research and policies needed to advance understanding of these disorders that challenge the lives of so many. This year’s theme, “with research, possibilities are limitless” meshes well with the community PLOS serves as a science, technology and medicine Open Access publisher. A small sample of new research on rare diseases from PLOS authors is highlighted below:

Friedreich’s Ataxia

Progeria

Gaucher’s disease

Mitochondrial diseases

 

A Year of Open for Discovery

Plos -

Every year, PLOS releases an Annual Update of milestones and highlights. We do this for more than just archival purposes of notable research; we do this to bring to light foundational work of the many teams that help make us ONE PLOS. PLOS is unique among other Open Access publishers in that the work of our teams serves authors and the greater community—we are active collaborators on advocacy and technology initiatives that increase access, discovery and use of the scientific literature. The Annual Update provides a centralized resource for those looking to understand more about who we are and what we do.

We hope readers will find work of interest to use, reuse and remix from one or more of the sections including:

  • Letter from the Chairman and Interim CEO
  • Research and Global Media Highlights
  • A Modern Technical Framework to Accelerate Innovation
  • Moving Beyond the Article to Expand Author Opportunities
  • Updated Policies and Practices to Address Reproducibility, Discovery and Author Recognition
  • Multifaceted Approach to Advance Open Data and Open Science

Readers will notice several changes from previous updates: a more concise report to enable easier browsing through the year’s achievements, more links to quickly access key research and a selection of news interviews to hear directly from PLOS authors. This year’s update also marks a shift to calendar year reporting to consolidate internal data-gathering activities, allowing us to focus more on getting important research out to the public as quickly as possible.

2016 PLOS BY THE NUMBERS

While you’ll find all the details of the above infographic inside the 2016 PLOS Annual Update, we are full-steam ahead into 2017 as PLOS engaged with a record number of new Twitter followers in January (more than 7,000) who discovered and shared exciting research.

Today, we announce the open source release of Ambra™, our journal and collections publishing platform.

In providing Ambra to the community, we live up to our commitment to make software developed at PLOS available open source once we are confident of the code’s scalability. Assigning the open source MIT license to Ambra follows our 2014 MIT licensing of PLOS ALMs as Lagotto. Read “Ambra, the PLOS Journal Publishing Platform, is Open Again” by Patrick Polischuk, Senior Product Manager, Product Development, for a brief history of Ambra and details on this release.

Stand Up for Science

Plos -

“You look at science (or at least talk of it) as some sort of demoralizing invention of man, something apart from real life, and which must be cautiously guarded and kept separate from everyday existence. But science and everyday life cannot and should not be separated.” -Rosalind Franklin

In this current political climate, facts matter more than ever. With responsibility as a leading Open Access publisher, a beacon of positive change to archaic systems, PLOS loudly stands up for science and scientists around the world in their efforts to improve the health and well-being of societies and explain the wonder of the world around and beyond us.

Back in the 17th and 18th centuries, enlightenment thinkers advanced politics, philosophy, science and communication; they supported equality and human dignity, and opposed superstition, intolerance and bigotry. Scientific thinking and the scientific method was a critical shaper of the enlightenment. As we look at the world around us, we must ask, what has the scientific method brought to our world, and to our world view? To answer this question, we must let the data speak for itself. Your data. My data. And the data of every geologist, atmospheric scientist, evolutionary biologist, geneticist, physicist, engineer, software developer and physician scientist. This is a position PLOS has exemplified through its Open Data policy and we strongly support the Office of Science and Technology Policy’s guidance, provided most recently in its January 6, 2017 memo, on this important area.

Science in Action

But how can this data speak when science communication is blocked from reaching the public and the scientists themselves are prevented from reaching their labs, their communities, their places of work? Access to information, access to research and data enables better policy decisions. In turn, policies informed by publicly and privately funded data and created by enlightened governments, academic communities, patient advocacy groups and global coalitions all power improvements in our world. Climate change, vaccine safety and animal welfare are among the many areas where we support the scientific endeavor to inform the debate with data-based evidence, and organizations like the Center for Disease Control and the World Health Organization rely on data-based evidence to foster human health both in the US and around the world.

It is impossible for PLOS to know how many of our global network of nearly 7,000 editors, more than 78,000 reviewers and authors from more than 190 countries are on any particular type of visa. We do know science is, and has been for generations, an international endeavor. Scientists collaborate and travel for post-doctoral fellowships, conferences, review panels, sabbaticals and speaking engagements. Conceptual understanding, testable hypothesis, well-designed studies, observational methods and sufficient replication are the tenets of science discussed during these meetings, as well as during routine days in the lab. These tenets of science are upheld by all researchers, regardless of nationality, religion, race, gender, sexual orientation, career stage or professional stature. Immigration restrictions inhibit that free exchange of knowledge.

As a nonprofit publisher, innovator and advocacy organization founded to accelerate progress in science communication, we must advocate for what we know to be true: PLOS must not only liberate science communication from the constraints of traditional publishing, we must stand up for science to ensure the liberation of scientific facts, intelligent discourse and conclusions based on data. Given that PLOS’ primary mission is the elimination of barriers to the open dissemination of scientific research, we’re naturally against policies and practices that increase, rather than decrease, obstacles.

In a world that abruptly and forcefully presents challenges of accessibility, accountability and discovery, a rigorous commitment to our core principles and mission to transform how research results are communicated is even more critical. A growing international community of readers, educators, policy makers, scientists and entrepreneurs share, reuse and remix Open Access research article content without restriction—advancing the innovation economy and the health of communities around the world.

We continue to support the scientific community from which we were founded and to be vocal in pushing the continued expansion of open science. We support, and will be represented at, the March for Science in Washington—now scheduled for Earth Day April 22nd! We look forward to seeing you there.

To reach The Official PLOS Blog team, email communications@plos.org or leave a comment below.

 

Image Credit: Shahee Ilyas

Plateselskapene eier ikke SKAM!

GoOpen.no -

De internasjonale plateselskapene eier ikke NRK serien SKAM men de styrer rettighetene til musikken som brukes i serien. Dette gjør at de nå kan tvinge frem geoblokkering av serien slik at den bare kan vises i Norge.

Skam er en nettbasert dramaserie som handler om livet til en rekke ungdommer på Hartvig Nissens skole i Oslo. Det har hittil kommet ut tre sesonger i serien som nå også har økende popularitet i utlandet. Den første episoden av Skam er en av de mest sette enkeltepisodene på NRK TV (nett-tv) noensinne og i gjennomsnitt har nettsiden 1,2 millioner unike brukere per uke og mer enn en million personer strømmer de ukentlige episodene.

Serien bruker musikk fra flere norske artister med den konsekvens at disse artistene får en helt unik profilering – også i utlandet. Et eksempel er låten «5 fine frøkner» som gjorde et voldsomt byks på Youtube etter den ble brukt i serien, låten passert også 10 millioner avspillinger på Spotify i desember 2016. Artisten Gabrielle Leithaug jublet selvsagt og hennes manager, Lars Kåre Hustoft, omtalte dette som hyggelig julegave i så sent som desember 2016. IFPI Norge og plateselskapene på sin side klarer ikke helt å se fordelen med at deres artister får denne typen gratis reklame.

Musikkrettigheter skaper problemer

Det første tegnet til problemer kom allerede i november 2016 da NRK ble tvunget til å nekte teksting av serien til engelsk på grunn av musikkrettigheter. Dette skapte en storm på Twitter som endte i et opprop som fikk 2500 underskrifter. Serien kunne altså vises i utlandet via nettet, men ikke tekstes.

Sist uke tok saken en ny vending når NRK mottok krav fra IFPI Norge om umiddelbar geoblokkering av serien slik at den bare kan vises i Norge. IFPI er foreningen for de internasjonale plateselskapene og deres datterselskap i Norge. IFPI skal jobbe på vegne av artistene, men man kan virkelig spørre seg om de gjør det i denne saken.

Dette har selvsagt skapt engasjement hos mange som elsker serien og som mener det er viktig at den vises utenfor Norge. Med den enorme oppslutningen SKAM har fått i utlandet er det vanskelig å unngå å tenke på serien som en god eksportartikkel. Jeg synes denne Facebook kommentaren til Anne Siri Koksrud Bekkelund oppsummerer dette fortreffelig.

Skam er jo vår beste eksportartikkel siden trelast, og bygger relasjoner med Kina bedre enn offentlig pisking av Dalai Lama ville gjort. Samtidig sprer serien solide norske verdier som likestilling, girl power, homo-rettigheter og ungdomsfylla! Noen. Må. Gjøre. Noe. Nå. – Anne Siri Koksrud Bekkelund

Creative Commons løser problemet

Den gode nyheten er at det finnes en løsning på dette problemet når NRK nå jobber med en ny sesong av SKAM. Den digitale delingskulturen er i dag godt utviklet. Denne delingskulturen bygger på at musikk og andre kilder blir underlagt det som kalles en fri lisens. Den mest brukte av disse er Creative Commons. Denne lisensen gir alle som ønsker det lov til å gjenbruke musikk, bilder, film og tekst uten å spørre om lov, men under gitte forutsetninger. Tillatelsen for å gjenbruke har opphavsmannen gitt på forhånd ved å bruke denne lisensen. Flere av de mest brukte CC lisensene tillater også kommersiell gjenbruk.  

Creative Commons lisens på Urørt?

NRK P3, som produserer SKAM, driver også nettstedet Urørt.no. Urørt er et nettsted hvor uetablerte norske artister og band kan promotere musikken sin, de beste blir også spilt på NRK radio. Ved å gi artistene mulighet til å lisensiere musikken med Creative Commons på Urørt.no kan NRK skape en unik mulighet for de artistene som ønsker å bidra til den globale delingskulturen. Samtidig vil NRK på sin side få mulighet til å bruke musikken med den forutsetning at opphavsmannen blir kreditert. Artister som ønsker det burde selvsagt få lov å legge ut musikk på en lukket lisens.

NRK som tross alt er finansiert med lisenspenger fra fellesskapet burde her tørre å tenke nytt. Målet må være at SKAM skal nå så mange som mulig og når musikkrettigheter står i veien for dette må man ganske enkelt komme opp med en løsning som gir maksimal eksponering av serier som produseres med midler fra fellesskapet.

Wolność panoramy – pigułka wiedzy #7

European Open EDU Policy Project -

Jednym z bardziej kuriozalnych przykładów na to, jak prawo autorskie jest niedostosowane do cyfrowej rzeczywistości, jest brak harmonizacji przepisów dotyczących wolności panoramy w Unii Europejskiej. Od dawna postulujemy stworzenie ram prawnych pozwalających użytkownikom na legalne korzystanie z mediów społecznościowych i dzielenie się zdjęciami przestrzeni publicznej. Nasza kolejna publikacja z serii „Pigułka wiedzy” dotyczy właśnie tego zagadnienia, które niestety nie zostało uwzględnione przez Komisję Europejską w propozycji reformy prawa autorskiego.

Publikacja do pobrania w formacie PDF.

Wolność panoramy

Przestrzeń publiczna jest  dobrem wspólnym – każdy powinien mieć prawo zobaczyć, jak wyglądają place, ulice, parki czy budynki w danym miejscu – czy to na żywo, czy tylko na zdjęciu, filmie czy w internecie np. w usługach lokalizacyjnych. Dlatego dyskutując o wolności panoramy, prawie umożliwiającym dzielenie się wizerunkiem przestrzeni publicznej, musimy pamiętać o tym, że:

  • prawo powinno podążać za rzeczywistością, wiele zasad ze świata analogowego nie powinno mieć zastosowania w świecie cyfrowym;
  • brak harmonizacji (ujednoliconych przepisów) prawa na poziomie europejskim utrudnia jego przestrzeganie.

1. Dlaczego to zagadnienie jest ważne?

Wolność panoramy (prawo panoramy) pozwala na wykorzystanie utworów wystawionych na widok publiczny, takich jak: budynki, rzeźby, pomniki, inne obiekty architektoniczne, murale, graffiti bez konieczności uzyskiwania zgody posiadaczy praw do tych dzieł. Tak jest w Polsce – ale przypisy dotyczące wolności panoramy w poszczególnych krajach są różne. Nie wszędzie publikowanie nawet prywatnych zdjęć z takimi obiektami w tle jest dozwolone. Przykładowo we Francji, Włoszech, Grecji i Szwecji w ogóle nie obowiązuje wolność panoramy i jeśli majątkowe prawa autorskie do danego obiektu nie wygasły – trzeba uzyskać zgodę na wykorzystanie wizerunku. Uważamy, że prawo musi brać pod uwagę zjawiska, jakie zachodzą w społeczeństwie –  a wolność panoramy to nieodłączny element cyfrowej kultury dzielenia się.

2. Co to jest wolność panoramy?

W Polsce prawo panoramy jest przykładem tzw. dozwolonego użytku w prawie autorskim i określa je art. 33 ustawy o prawie autorskim. Przepis ten dopuszcza publikowanie zdjęć, filmów, dzieł sztuki, które są widoczne w miejscach publicznych (np. na ulicy w parku, na skwerze). Wolność panoramy nie ma natomiast zastosowania wobec obiektów znajdujących się w miejscach niepublicznych (np. rzeźba stojąca u kogoś w domu).

Prawo panoramy w Polsce ma szeroki zakres i daje dużą pewność i swobodę w korzystaniu z utworów. Jednak to, co u nas jest oczywiste, w innych krajach wygląda zupełnie inaczej. Różnice wynikają z tego, że dyrektywa w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (tzw. InfoSoc) zezwala państwom członkowskim na wprowadzenie do prawa lokalnego  dozwolonego użytku w postaci wolności panoramy – ale tego od nich nie wymaga.  W efekcie w różnych krajach europejskich zdecydowano się na różne regulacje dotyczące prawa panoramy. Polska czy Wielka Brytania wprowadziły szeroki dozwolony użytek, ale już np. Francja czy Włochy w ogóle nie przewidują takiego wyjątku. Na tym tle polska regulacja może być przykładem dobrej implementacji  dyrektywy do prawa krajowego.

Tak by wyglądał Plac Zamkowy, gdyby w Polsce nie był dopuszczony dozwolony użytek wolności panoramy, CC BY SA, https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Freedom_of_Panorama_2015/pl#/media/File:Warsaw_Royal_Castle_2008_no_FoP_censored.JPG

3. Diagnoza – wyzwania związane z wolnością panoramy
  • Prawo niedostosowane do współczesnych potrzeb: wszyscy fotografujemy, kręcimy filmy czy w inny sposób uwieczniamy miejsca, do których podróżujemy lub gdzie spędzamy czas. Niektóre dzieła stały się też elementami popkultury i tym samym zaczęły być wykorzystywane w różny nietypowy sposób – jako nadruki na koszulach czy inne gadżety. Dziś trudno jednoznacznie stwierdzić, które z tych działań mają charakter komercyjny, a które niekomercyjny – ale niezależnie od tego, wszystkie powinny być dozwolone. Dlatego brak prawa panoramy generuje niepewność prawną i hamuje kreatywność. Myślenie kategoriami analogowymi prowadzi do generowania martwych przepisów. Przykładem na takie działanie może być wyrok szwedzkiego Sądu Najwyższego, który uznał, że prawo panoramy dotyczy tylko analogowego wykorzystania zdjęć, a nie cyfrowego.
  • Brak harmonizacji europejskiego prawa: przepisy w różnych krajach Unii Europejskiej różnią się od siebie, co utrudnia ich przestrzeganie. W Polsce obowiązuje szeroki zakres dozwolonego użytku, ale już np. we Francji, aby sfotografować wieżę Eiffla nocą potrzebne jest pozwolenie (oświetlenie wieży jest objęte ochroną prawnoautorską). W Finlandii i Danii na wykorzystanie zdjęć np. rzeźb jest potrzebna zgoda ich twórców. Z kolei w krajach bałtyckich oraz Słowenii zdjęcia można wykorzystywać tylko w celach niekomercyjnych. Prowadzi to do sytuacji, w której jeśli chcemy przestrzegać prawa autorskiego w zakresie prawa panoramy, musimy poznać dokładnie ustawodawstwo każdego kraju.
4. Rekomendacje
  • Harmonizacja prawa – potrzebne jest jednolite prawo dla wszystkich w Unii Europejskiej, które da poczucie pewności prawnej i jasność co to tego, co jest dozwolone w kontekście wolności panoramy, a co zabronione.
  • Przepisy dostosowane do współczesnych potrzeb – Unia Europejska musi zapewnić nie tylko jednolite ramy prawne dla wszystkich, ale również takie przepisy, które będą możliwe do przestrzegania i szanowania w cyfrowej rzeczywistości. Polska regulacja może być przykładem dobrej implementacji unijnej dyrektywy do prawa krajowego. W porównaniu z innymi krajami polskie prawo daje dużo większą pewność i swobodę w korzystaniu z utworów, stymuluje kreatywność i innowacje.

Geoblocking a prawo autorskie – pigułka wiedzy #6

European Open EDU Policy Project -

Komisja Europejska, w komunikacie w sprawie strategii Jednolitego Rynku Cyfrowego, zidentyfikowała geoblocking jako jeden z problemów w kontekście ograniczeń dostępu do utworów chronionych prawami autorskimi online. Jakiekolwiek ograniczenia w dostępie do treści wpływają na dynamikę rozwoju społeczeństwa opartego na wiedzy, dlatego też zagadnienie geoblockingu jest dla nas ważne. W kolejnej publikacji z serii „pigułka wiedzy” przekonujemy, że tylko swobodny dostęp do dóbr kultury i wyników pracy twórczej na terenie całej UE może pozwolić na realizację celów Jednolitego Rynku Cyfrowego. 

Pobierz publikację w formacie PDF.

Geoblocking a prawo autorskie

Komisja Europejska, w komunikacie w sprawie strategii Jednolitego Rynku Cyfrowego, zidentyfikowała geoblocking jako jeden z problemów w kontekście ograniczeń dostępu do utworów chronionych prawami autorskimi online. Geoblocking to  techniczne ograniczenie w dostępie do cyfrowych treści, ściśle powiązane z domniemanym położeniem geograficznym użytkownika. Jest to praktyka coraz powszechniej wykorzystywana pod pretekstem terytorialności ochrony praw autorskich, czy też domniemanego dbania o różnorodność kulturową Europy. Praktyka ta budzi jednak poważne kontrowersje, gdyż ingeruje w dostępność treści online, transgraniczność Internetu, a także swobodę przepływu produktów i usług. Dlatego ważne jest, by stworzyć ramy prawne, w których:

– odbiorca nabywając prawo do korzystania z utworu może z niego korzystać bez ograniczeń co do miejsca, z którego następuje odtworzenie utworu (propozycja tego rozwiązania zawarta jest w propozycji rozporządzenia w sprawie zapewnienia możliwości transgranicznego przenoszenia na rynku wewnętrznym usług online w zakresie treści); oraz

– odbiorca na terytorium całej Unii Europejskiej może nabyć prawo do korzystania z utworów dostępnych chociażby w jednym kraju członkowskim.

Geoblocking jest szerszym problemem, którym Centrum Cyfrowe zajmuje się jedynie w kontekście dostępu do treści online (czyli możliwością obejrzenia filmu na hiszpańskiej platformie, a nie zakupem oliwy).

1.   Dlaczego to zagadnienie jest ważne?
  • Geoblocking jest sprzeczny z ideą wspólnego rynku wewnętrznego Unii Europejskiej i z jednolitymi zasadami – tworzy on bariery w dostępie do treści i utworów audiowizualnych. Brak możliwości dostępu do treści audiowizualnych zamieszczonych w Internecie (szczególnie na platformach video on demand) w innych krajach utrudnia wymianę myśli, dzieł nauki i kultury, a twórcom ogranicza dostęp do odbiorców ich twórczości.
  • Geoblocking często uniemożliwia korzystanie z treści, które zostały zakupione legalnie przez użytkowników w innym kraju, niż chcieliby z treści skorzystać, dlatego też jest sprzeczny z ideą transgranicznego Internetu i sprawia, że podmioty świadczące audiowizualne usługi medialne na żądanie stają się mniej konkurencyjne na arenie międzynarodowej.
  • Ograniczanie wymiany treści i utworów audiowizualnych pomiędzy państwami członkowskimi nie sprzyja rozwojowi innowacyjności i konkurencyjności, a geoblocking prowadzi do ograniczonej dostępności kultury.
2.   Czym są geoblocking?

Geoblocking jest praktyką, która uniemożliwia użytkownikom korzystanie z witryn internetowych i aplikacji, jeżeli nie są w kraju lub miejscu ustalonym przez właściciela danych treści. Dlatego też np. w Polsce niemożliwe jest obejrzenie wielu darmowych programów BBC. W całej Unii Europejskiej jedynie 4% serwisów video-on-demand jest dostępnych poza krajem, w którym został wykupiony dostęp. Geoblocking wynika często nie tylko z terytorialności ochrony praw autorskich, ale również z umów pomiędzy twórcami a pośrednikami internetowymi, czy też po prostu z decyzji biznesowych podjętych przez pośredników. Technicznie jest to możliwe poprzez przypisanie adresu IP do konkretnej lokalizacji geograficznej.

Kwestia geoblockingu obejmuje dwa odrębne wątki:

  • możliwości korzystania z utworów w różnych krajach członkowskich, gdy prawo do korzystania z tych utworów zostało nabyte w jednym kraju; oraz
  • zapewnienia, aby utwory nabywane w jednym kraju członkowskim mogły być nabywane również w innym Państwie.

domena publiczna, https://pixabay.com/pl/pi%C4%99kny-natura-europa-litwa-zielony-1236161/

3.   Diagnoza – wyzwania związane z kwestią regulacji geoblockingu z perspektywy prawnoautorskiej

Terytorialny charakter prawa autorskiego stanowi utrudnienie zarówno przy świadczeniu, jak i dostępie do usług online, w tym też do treści chronionych prawem autorskim.

Brak pewności prawnej w zakresie transgranicznego dostępu do treści nie tylko ogranicza rozwój Jednolitego Rynku Cyfrowego, ale też korzystanie z treści przez użytkowników.

Poprzez stosowanie mechanizmu geoblockingu ograniczona jest możliwość korzystania z utworów nabytych legalnie w innych krajach członkowskich, a rynek utworów dostępnych legalnie online różni się w zależności od państwa członkowskiego. W efekcie pewne utwory (bardzo duża ich część) w ogóle nie są dostępne z terytoriów innych krajów.

Nie ma żadnych dowodów na to, że zachowanie mechanizmów geoblocking w jakikolwiek sposób pozytywnie wpływa na interesy twórców inaczej niż przez przyznanie im kolejnego sposobu kontroli eksploatacji treści.

4.   Rekomendacje
  • Należy wprowadzić regulacje umożliwiające korzystanie z utworów w różnych państwach członkowskich, gdy prawo do korzystania z tych utworów zostało nabyte
    w jednym państwie Wspólnoty. Wprowadzanie ograniczeń w dostępie w oparciu
    o istniejące granice terytorialne, szczególnie w przypadku internetu, nie ma żadnego uzasadnienia ekonomicznego czy społecznego.
  • Niezbędne jest zapewnienie, aby utwory nabywane online w jednym kraju członkowskim mogły być nabywane również w innym państwie. Tylko swobodny dostęp do dóbr kultury i wyników pracy twórczej na terenie całej UE może pozwolić
    na pełną integrację w tym obszarze.
  • Rozwiązania skutkujące eliminacją geoblockingu muszą zostać również uwzględnione w pracach nad zmianami w dyrektywie audiowizualnej, która dotyczy również audiowizualnych usług medialnych na żądanie.

Dozwolony użytek edukacyjny – pigułka wiedzy #5

European Open EDU Policy Project -

Kolejna publikacja z serii „pigułka wiedzy” dotyczy dozwolonego użytku edukacyjnego – zakresu swobód w prawie autorskim szczególnie dla nas ważnego. Rozwój nowych technologii stworzył nowe możliwości nauczania i tworzenia materiałów edukacyjnych. Jednak innowacja w edukacji byłaby niemożliwa bez wykorzystywania różnego typu utworów – dlatego też przepis ten jest tak ważny. 

Pobierz pigułkę wiedzy w formacie pdf.

Dozwolony użytek edukacyjny

Nauczający, aby dobrze wykonywać swoją pracę, muszą koncentrować się na nauczaniu, a nie na rozwiązywaniu wątpliwości prawnych. Dlatego tak ważne jest, aby przepisy o dozwolonym użytku edukacyjnym były precyzyjne. Aby to miało miejsce, należy:

  • rozszerzyć zakres podmiotów uprawnionych do korzystania z DUE (m.in. o biblioteki, muzea, archiwa, organizacje pozarządowe);
  • rozszerzyć cel, który pozwala powoływać się na DUE, tak aby obejmował nie tylko samą dydaktykę, ale także wszelkie działania kształcące i wychowawcze;
  • umożliwić dzielenie się w internecie materiałami edukacyjnymi, zawierającymi utwory chronione prawem, także poza zamkniętym gronem.

1. Dlaczego to zagadnienie jest ważne?

Rozwój nowych technologii stworzył nowe możliwości nauczania i tworzenia materiałów edukacyjnych. Dobrej jakości materiały to podstawa skutecznej edukacji – jednak często wartościowe zasoby są chronione prawem autorskim. Aby móc je wykorzystać, należy wpierw uzyskać zgodę twórcy. Dlatego, aby ułatwić w pewnych wypadkach wykorzystanie takich zasobów, wprowadzone zostały przepisy o dozwolonym użytku edukacyjnym (DUE). Dzięki DUE możliwe jest korzystanie z materiałów (lub ich fragmentów) chronionych prawem bez zgody ich autorów, np. wyświetlanie uczniom filmów czy tworzenie prezentacji multimedialnych z wykorzystaniem fragmentów filmów, utworów muzycznych, obrazów czy grafik. Konieczne jest jednak, aby użyty materiał ściśle wiązał się z tym, czego w danej chwili chcemy nauczyć innych. . Nauczyciele, powołując się na DUE, mogą prowadzić lekcje korzystając z materiałów z bardzo różnych źródeł, tym samym podnosząc walor edukacyjny zajęć i inspirując uczniów do głębszego zainteresowania danym tematem.

2. Co to jest DUE?

Dozwolony użytek edukacyjny daje różne możliwości korzystania z utworów chronionych prawem, jednak aby móc z niego skorzystać kluczowe jest kto to robi i po co. Dlatego, zanim powołamy się na DUE, warto odpowiedzieć sobie na dwa tylko pozornie łatwe pytania: w ramach jakiej instytucji działamy i jaki jest nasz cel. Przykładowo: utwory muzyczne co do zasady mogą być wykorzystywane podczas zajęć prowadzonych przez szkołę, ale nie, jeśli zajęcia te prowadzi stowarzyszenie lub fundacja, nawet jeśli odbywają się w budynku szkoły. Tak samo policjant, który przyjdzie gościnnie do szkoły opowiedzieć o przepisach drogowych, nie może zilustrować swojego wkładu fragmentem filmu chronionego prawem bez zgody jego autora. Poniżej wyjaśniamy dlaczego.

DUE to jedna z form dozwolonego użytku publicznego, opisana w artykule 27 (i 271) Prawa autorskiego. Mogą z niej korzystać tylko określone instytucje w określonym celu. Na DUE można się powoływać tylko w ramach nauczania w instytucjach oświatowych (jak szkoły czy przedszkola), na potrzeby zilustrowania danego tematu w celach dydaktycznych. W ramach tych instytucji edukatorzy mogą korzystać z rozpowszechnionych utworów w oryginale i w tłumaczeniu. Mogą też zwielokrotniać (tzn. drukować, kserować) rozpowszechnione drobne utwory lub fragmenty większych utworów. Czyli np. możliwe jest kserowanie i rozdawanie uczniom rozdziału powieści czy drukowanie wykresów, grafik, obrazków. Nie jest jednak dozwolone kserowanie i rozdawanie całych książek.

Warto też pamiętać, że w ramach DUE zdalne udostępnianie materiałów możliwe jest tylko w zamkniętym gronie. W przypadku publicznego udostępniania utworów (czyli np. online) korzystanie jest dozwolone wyłącznie dla wcześniej zidentyfikowanych osób uczących się, nauczających lub prowadzących badania naukowe. Oznacza to, że np. w ramach DUE materiały chronione mogą być wykorzystywane w kursie e-learningowym  na zamkniętej platformie, a uczestniczyć w nim mogą tylko określone osoby (np. uczniowie wskazani przez nauczyciela, czy grupa studentów wskazana przez wykładowcę).

www.gotcredit.com, CC-BY

3. Diagnoza – wyzwania związane z DUE
  • Ograniczone grono uprawnionych instytucji – DUE implementuje unijną dyrektywę o społeczeństwie informacyjnym (tzw. dyrektywa Infosoc), ale decyzją polskiego ustawodawcy zakres jego obowiązywania został ograniczony tylko do wybranych podmiotów. W związku z tym bardzo wiele podmiotów, których działalność jest wartościowa z punktu widzenia edukacji, nie została objęta DUE. Dziś działalność dydaktyczną prowadzą bardzo różne instytucje, np. muzea czy biblioteki, ale mają utrudnione zadanie, ponieważ ustawa ich nie obejmuje. Jest to niezrozumiałe, szczególnie w czasach, gdy rośnie znaczenie m.in. edukacji pozaformalnej (jak warsztaty), często realizowanej przez bardzo różne podmioty.
  • Cel ograniczony do dydaktycznego – wykorzystanie chronionego utworu może mieć miejsce tylko w ramach działalności dydaktycznej. Prawo jasno nie precyzuje, co należy rozumieć przez to pojęcie. Wątpliwości może budzić np. wyświetlanie filmów czy puszczanie muzyki podczas zajęć pozalekcyjnych. Niejasność w tej kwestii  wykorzystują tzw.  parasole licencyjne w sytuacjach, gdy nie jest to konieczne. Czasem edukatorzy  rezygnują z korzystania z pewnych materiałów z obawy przed łamaniem prawa. Ponadto, coraz szerzej działają instytucje oświatowe, które nie tylko edukują, ale też kształtują postawy i wychowują. Między tymi działaniami nie ma prostego rozróżnienia, a nauczyciele nie powinni być zmuszani do szukania go na siłę.
  • Ograniczone udostępnianie treści online - nauczyciele mogą prowadzić kursy e-learningowe pod warunkiem, że z materiałów będzie korzystać jedynie grupa zidentyfikowanych osób, wskazanych przed edukatora. To ogranicza m.in. ideę uczenia się przez całe życie poprzez zawężenie dostępu do potencjalnie ciekawych i wartościowych materiałów do wąskiego grona osób i uniemożliwia szerszą dyskusję, wymianę informacji czy wzajemne inspirowanie.
4. Rekomendacje
  • Rozszerzenie grona uprawnionych instytucji – tak, aby z DUE mogły korzystać także podmioty spoza systemu oświaty, prowadzące niekomercyjną działalność edukacyjną (jak muzea, biblioteki, archiwa czy podmioty zaangażowane w edukację pozaformalną np. organizacje pozarządowe). Lista ta nie powinna być zamknięta, a wyznacznikiem powinien być cel edukacyjny i niekomercyjny charakter działania, a nie rodzaj podmiotu, który go realizuje.
  • Rozszerzenie celu, który pozwala powoływać się na DUE – tak aby obejmował nie tylko samą dydaktykę, ale także wszelkie działania kształcące i wychowawcze. Nie powinno dochodzić do sytuacji gdy np. to szkoła musi zadecydować, czy wyświetlanie filmu na świetlicy jest działaniem edukacyjnym czy może już tylko wychowawczym. Cel powinien zostać ujęty w taki sposób, by nie pozostawiał wątpliwości prawnej ograniczającej kreatywność edukatorów i potencjalnie generującej zbędne koszty (wykup już wspomnianych parasoli licencyjnych w sytuacji, gdy nie jest to konieczne).
  • Rozszerzenie możliwości udostępniania materiałów online (e-learning)– tak, aby z materiałów zawierających chronione utwory mogły korzystać wszystkie zainteresowane podmioty, a nie jedynie wąskie grono zidentyfikowanych osób.

 

Imaging Active Cells for Insights, Education and Reward

Plos -

Effective science communication engages readers through use of multiple formats, from written text to visual images. In recognition of the long-standing importance of microscopy and increasing use of video for understanding cell biological processes, PLOS sponsored the 2016 American Society for Cell Biology Celldance video contest. With support from ASCB, the “Tell Your Own Cell Story” videos document membrane remodeling during cell migration, invasion and metastasis; dendritic cell migration during the immune response and chromosome movement during cell division. Through these videos attendees at the ASCB meeting were able to see the personal, creative side of scientists not typically presented to a wide audience.  PLOS interviewed these scientists by email following the conference.

Daniela Cimini’s lab at Virginia Tech University studies the molecules and structures during mitosis that ensure accurate chromosome segregation during cell division. Related work of the Cimini group addresses the causes and consequences of abnormal chromosome numbers in normal and cancer cells, including kinetochore-microtubule attachment and chromosome segregation irregularities. She has a long-standing interest in use of video to describe the dynamic nature of mitosis and considers video microscopy “particularly important for disseminating ideas to non-scientists or scientists that are not expert in a particular field, which may include funders and policymakers.” In creating the videos, scientists in Cimini’s lab – comfortable giving lectures or presenting work to colleagues – experienced how difficult it was to present their work in front of a camera. During production, scientists, writers and videographer interacted to plan and execute the project, said Cimini. “It was very interesting to see all these different perspectives and areas of expertise come together.” Cimini has been publishing with PLOS since 2009.

Cimini lab with Jagesh Shah (left) for ASCB Celldance

Roberto Weigert’s lab at the National Institutes of Health focuses on unraveling basic molecular mechanisms regulating trafficking events in mammalian tissues, with a particular emphasis on membrane remodeling. The lab pioneered a new technique to image these processes live in multicellular organisms and to investigate membrane dynamics during endocytosis, tumor progression, invasion and metastasis. The work in their Celldance video highlights this technique but also the collaborative use of new technologies to enhance research discussions among lab members. For Weigert’s team, while the most difficult part in making the video was “avoiding the use of jargon and other technical terms that are part of our daily life,” the experience provided them an exciting opportunity “to talk about the overall theme of our research rather than focusing on a single project.” Wiegert personally thinks scientists play an important role in direct dissemination of research findings. “I find that when scientific messages are disseminated more widely by an intermediary, there is a loss in translation. Hearing the voice of the scientists that are doing the job is a more compelling and direct way to communicate the messages.”

Weigert lab with Jagesh Shah (left) for ASCB Celldance

Matthieu Piel’s lab at the Institut Curie, National Center for Scientific Research (CNRS) is fascinated by how cells determine front and back – cell polarity – in the context of cell migration and cell division. Members of the Piel lab documented through video that when dendritic cells – key participants of the immune response responsible for presenting antigens to T cells – migrate through narrow passages they can be squeezed so hard that nuclear proteins leak out of and cytosolic proteins leak into the nucleus. This has serious implications for cell survival. For Piel, the most challenging part of creating the video was not what to show or how to show it, “I knew which movies I wanted to show and I wrote in a way that included them all,” he says, but how to tell this dynamic story in five minutes. Piel often watches short science videos and thinks there is a need for more of this forum for communicating science—kids especially should watch more of them, he says. When asked about funders and policy makers, however, he is less certain. “Maybe they would be more interested to know about scientists. The few I know are usually more interested about people.” Piel has been publishing with PLOS since 2008; his early work examined structural proteins involved in membrane ruffling. In addition to basic research, the lab uses nano- and micro-fabrication techniques to develop (and patent) tools to study cell polarity through control and modulation of key physical and chemical parameters of the cell microenvironment.

Piel lab with Jagesh Shah (left) for ASCB Celldance

All three labs embraced the challenge of presenting complex science in a visually engaging yet comprehensible way that is also representative of dynamic cellular movements observed in response to environmental stimuli. Watch the videos and see for yourself that all three labs lived up to the challenge; read more from the author interviews in the coming days on PLOS Biologue to find out what motivated these scientists to submit their work for an ASCB Celldance 2016 Award and leave a comment here to let us know what you think.

 

 

Image credit:
Daniela Cimini
https://vimeo.com/193753945/38c3a4a14a

Dodatkowe prawo pokrewne wydawców – pigułka wiedzy #4

European Open EDU Policy Project -

Prawo pokrewne wydawców jest jednym z pomysłów zaproponowanych przez Komisję Europejską w ramach europejskiej reformy prawa autorskiego. Budzi on wiele kontrowersji, szczególnie ze względu na wprowadzanie dodatkowego mechanizmu kontroli przepływu treści online. Od samego początku debaty nad tym rozwiązaniem postulujemy, aby nie rozszerzać prawa autorskiego i nie wprowadzać dodatkowego prawa pokrewnego wydawców. 

Pigułka wiedzy do pobrania w formacie PDF (wraz z biblioteką linków).

Dodatkowe prawo pokrewne wydawców

Prawo pokrewne wydawców (ancillary copyright) to uprawnienie, które wprowadza dodatkową w stosunku do prawa autorskiego ochronę treści publikowanych przez wydawców. Przykładem takiego prawa jest sytuacja, gdy wydawcy zyskują prawo do określania kto korzysta z ich treści. Wprowadzenie takiego rozwiązania jest niepożądane, bo może prowadzić do:

  • wprowadzania dodatkowego mechanizmu kontroli przepływu treści online;
  • ekonomicznego faworyzowania wydawców kosztem innych interesariuszy
    (np. użytkowników, pośredników);
  • wprowadzenia dodatkowych utrudnień w ustalaniu statusu prawnoautorskiego publikacji wydawniczych;
  • nadmiernego rozwoju monopoli w prawie autorskim.

Ze względu na powyższe postulujemy, aby nie rozszerzać prawa autorskiego i nie wprowadzać dodatkowego prawa pokrewnego wydawców.

1.    Dlaczego to zagadnienie jest ważne?

Dodatkowe prawo pokrewne wydawców będzie skutkowało:

  • Wprowadzeniem dodatkowego elementu przepływu kontroli treści i wiedzy online – wydawcy zyskają prawo do ograniczania wykorzystywania ich treści przez  pośredników internetowych, jak np. wyszukiwarki internetowe, serwisy informacyjne i agregaty wiadomości. Co więcej, jak pokazał przykład Hiszpanii
    i Niemiec (w krajach tych wprowadzono prawo pokrewne), rozwiązanie
    to sprzyja funkcjonowaniu dużych podmiotów, zarówno po stronie wydawców jak i pośredników.  Ogranicza to dostęp do informacji online prowadząc do koncentracji rynku wymiany wiedzy.
  • Uprzywilejowaniem jednej grupy interesariuszy (wydawców) kosztem pozostałych  grup zaangażowanych w system ochrony praw autorskich. Zobowiązanymi do uiszczenia opłat z tytułu prawa pokrewnego byliby pośrednicy (wyszukiwarki internetowe, agregatory wiadomości), jednak finalnie regulacja ta dotknie użytkowników końcowych poprzez ograniczenie zasobów dostępnych w internecie.
  • Dodatkowo prawo pokrewne wydawców utrudni ustalanie statusu prawnoautorskiego danej publikacji, co jest szczególnie problematyczne dla podmiotów nieprofesjonalnych.  Będzie to kolejny element przy sprawdzaniu, czy z danego utworu można korzystać i na jakich warunkach.
  • Rozszerzeniem zakresu ochrony prawa autorskiego. Należy pamiętać, że prawo autorskie pełni dwojaką funkcję – chroni interesy twórców, ale też ogranicza możliwość korzystania z twórczości. Dyskutując o prawie pokrewnym wydawców należy pamiętać o utrudnieniach spowodowanych tą regulacją dla przemysłu kreatywnego, start-upów i nowych modeli biznesowych – nie będzie można korzystać z części utworów dostępnych obecnie online.
 2.   Czym jest prawo pokrewne wydawców?

Dodatkowe prawo pokrewne wydawców (nazywane również: pomocniczym prawem autorskim dla wydawców prasy – ancillary copyright) przyznaje wydawcom prawa do kontrolowania kto i w jaki sposób może linkować bądź wykorzystywać ich teksty
w środowisku internetowym. Jest to dodatkowe uprawnienie w stosunku do prawa autorskiego. W efekcie wydawcy mogą zakazywać wykorzystywania nawet bardzo krótkich fragmentów tekstu przez wyszukiwarki internetowe, serwisy informacyjne czy agregatory wiadomości. Uzyskiwanie zgody na wykorzystywanie treści wydawców online wymaga uzyskania dodatkowej licencji od wydawców (stąd nazwa: podatek od linków). Nie istnieje jeden model prawa pokrewnego – wszystko zależy od tego, jakie dodatkowe uprawnienia i na jaki czas zostają przyznane wydawcom. Różne modele pośrednio dotyczą różnych grup interesów, jednak każde rozwiązanie skutkuje pogorszeniem sytuacji użytkowników końcowych.

Do tej pory w Unii Europejskiej wprowadzono przepisy dotyczące prawa pokrewnego wydawców w Hiszpanii i Niemczech. Dotychczasowe doświadczenia pokazują, że wprowadzenie tych rozwiązań miało negatywny wpływ na różnorodność treści dostępnych w internecie.

domena publiczna, https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Headline_of_the_New_York_Times_June-29-1914.jpg

 

3.   Diagnoza – wyzwania związane z kwestią regulacji
  • Obecnie funkcjonujący system prawa autorskiego stwarza dobre ramy do ochrony zarówno twórczości, jak i interesów wydawców – nie istnieją żadne dane potwierdzające potrzebę zmiany wypracowanego kompromisu. Wprowadzenie nowych uprawnień na rzecz wydawców będzie skutkowało pogorszeniem sytuacji prawnej przede wszystkim użytkowników internetu, a także pośredników i mniejszych wydawców (którzy będą w gorszej sytuacji negocjacyjnej w stosunku do pośredników).
  • Wiele problemów rynku wydawniczego bierze się ze zmieniających się relacji między popytem, podażą, kosztami i ceną. Nie da się ich rozwiązać komplikując prawo autorskie i wprowadzając nowe uprawnienia. Niezbędne są zmiany na rynku wydawniczym i dostosowanie modeli biznesowych do zmieniającego się sposobu korzystania z kultury – zmian takich nie wprowadza się jednak przez regulacje prawnoautorskie.
  • Jednym z głównych problemów systemu ochrony praw autorskich w Europie jest stopień jego skomplikowania, który wyklucza jakąkolwiek pewność prawną. Osoba bez wiedzy prawniczej nie jest w stanie ustalić, co jest dozwolone, a co zakazane. Ustalanie statusu prawnoautorskiego publikacji stanie się jeszcze trudniejsze poprzez wprowadzenie kolejnego elementu wymagającego weryfikacji zanim dzieło zostanie wykorzystywane.
4.   Rekomendacje

Postulujemy, aby nie rozszerzać prawa autorskiego kosztem osiągniętego wcześniej kompromisu pomiędzy interesami odbiorców treści a wydawców. Jakiekolwiek zmiany w prawie autorskim powinny w równym stopniu brać pod uwagę interesy wszystkich grup interesariuszy. Niedopuszczalne jest wprowadzenie rozwiązania faworyzującego w ewidentny sposób wydawców kosztem grupo pozostałych.

Nawet wśród wydawców brak jest zgody na wprowadzenie dodatkowego prawa pokrewnego. Część wydawców uważa, że opodatkowanie linków, które przenoszą czytelników na ich strony, zaszkodzi ich interesom. Podobnie reagują blogerzy (którzy również są wydawcami), którym zależy na jak najszerszym rozpowszechnieniu ich treści. Wprowadzenie nowego prawa odbije się na nich negatywnie, tak jak to stało się w Hiszpanii.

W naszej ocenie należy prowadzić dyskusję o problemach  rynku wydawniczego i wyzwaniach, z jakimi się boryka. Powinna ona jednak skupiać się na zmianie systemowej, np. w zakresie  unowocześnienia modeli biznesowych, a nie na zmianach prawa.

 

 

 

Eksploracja tekstu i danych – pigułka wiedzy #3

European Open EDU Policy Project -

Prezentujemy kolejną publikację z serii „pigułka wiedzy”, tym razem o eksploracji tekstów i danych (TDM). TDM jest szczególnie przydatny w badaniach naukowych i biznesie, ale nie tylko – jest pomocny wszędzie tam, gdzie praca polega na analizie wielkich zbiorów tekstów i danych. Dlatego też postulujemy,  że konieczne jest uregulowanie kwestii prawnych, promowanie publikowania danych w otwartych formatach i podniesienie świadomości społecznej nt. korzyści, jakie niesie TDM. 

Pobierz pigułkę wiedzy w formacie PDF.

Eksploracja tekstu i danych

 

Text and data mining (TDM) to metoda komputerowej analizy tekstu i danych, odgrywająca coraz większe znaczenie w sferze badań i rozwoju. Tylko z pomocą takich metod możemy w pełni korzystać z ogromnych zasobów danych i tekstu, generowanych i dostępnych w cyfrowym świecie.

Dzięki TDM  możemy tworzyć nowe leki, dokonywać odkryć naukowych czy tworzyć produkty lepiej dopasowane do indywidualnych potrzeb klientów. TDM to szansa na jeszcze lepsze wykorzystanie potencjału nowych technologii dla rozwoju gospodarczego. Jednak, aby w pełni wykorzystać potencjał jaki drzemie w TDM, należy:

  • uregulować kwestie prawne, tak aby zagwarantować szeroki zakres dopuszczalnych metod oraz wyeliminować wątpliwości co do dopuszczalnych działań;
  • promować publikowanie danych i treści w otwartych formatach, umożliwiających automatyczny odczyt i analizę;
  • podnieść świadomość społeczną o korzyściach, jakie przynosi TDM, otwieranie i dzielenie się danymi oraz o sposobach w jakim można to robić.

1.   Dlaczego to zagadnienie jest ważne?

Dane rozumiane są dziś nie tylko jako liczby w tabelach czy suche fakty, ale też filmy, muzyka lub np. obrazy. Z kolei teksty to różnego rodzaju publikacje naukowe, ekspertyzy, opracowania czy artykuły. Tak dane, jak i teksty są dziś gromadzone przez instytucje publiczne, firmy, organizacje, ale też przez zwykłych ludzie pasjonujący się danym tematem. Często ze względu na ilość lub złożoność zawartych w nich informacji, nie jesteśmy w stanie sami ich zanalizować. Dlatego analiza wykonywana jest automatycznie – z wykorzystaniem komputerów i specjalnie do tego stworzonych algorytmów. TDM jest dziś wykorzystywany w instytutach badawczych, na uniwersytetach, w przedsiębiorstwach i instytucjach publicznych –  idea jest jednak taka, aby każdy badacz mógł bez obaw analizować nie tylko swoje dane, ale przede wszystkim (i o to chodzi w TDM) dane dostępne z różnych zewnętrznych źródeł, w tym te publikowane w internecie.

2. Co to jest TDM?

TDM jest szczególnie przydatny w badaniach naukowych i biznesie, ale nie tylko – jest pomocny wszędzie tam, gdzie praca polega na analizie wielkich zbiorów tekstów i danych:

  • TDM to postęp w nauce. Przykładowo, w medycynie komputerowa analiza danych pomaga w leczeniu raka – m.in. poprzez obniżenie kosztów i upowszechnienie przeprowadzania pełnej analizy ludzkiego genomu. To szansa dla chorych na Parkinsona, bo dziś, dzięki specjalnym urządzeniom, można monitorować  parametry fizjologiczne pacjentów i od razu je analizować, tak aby wykryć symptomy i dostosować leczenie. TDM był też wykorzystywany przez naukowców w badaniach nad rozprzestrzenianiem się groźnych wirusów: eboli, dengi i ostatnio wirusa ZIKA.  Z kolei Global Forest Watch analizuje dane tworząc interaktywne mapy celu monitorowania m.in. zmian klimatu wskutek deforestacji czy wpływu pożarów lasów na stan powietrza.
  • TDM to szansa dla przedsiębiorców.  TDM jest coraz częściej stosowany przez sektor technologiczny. Dzięki analizie danych o klientach –  która nawet najlepszemu analitykowi zabrałaby mnóstwo czasu i energii, a algorytmowi kilka chwil – firmy mogą lepiej dopasowywać oferty i ograniczać koszty. Kiedyś stworzenie odpowiednich algorytmów, które analizowałyby dla nas dane było bardzo drogie, a ich wykorzystanie wymagało zaawansowanego i bardzo kosztownego sprzętu. Dziś proste programy do analizy danych, modelowania i optymalizacji są dostępne za darmo i nie wymagają superkomputerów, dlatego stać na nie niemal wszystkich. Przykładowo, miasta mogą na podstawie danych o pasażerach usprawniać lokalną komunikację, a dzięki danym o trasach przejazdu i ilości wypożyczeń, planować rozmieszczenie kolejnych stacji roweru miejskiego. Coraz częściej łączy się dane z bardzo różnych źródeł, publicznych i prywatnych, takich jak np. The Weather Company. To największe na świecie prywatne przedsiębiorstwo zajmujące się zagadnieniami związanymi z pogodą. Dziennie przygotowuje nawet 26 miliardów (!) spersonalizowanych prognoz, które trafiają do indywidualnych konsumentów i firm, w tym np. linii lotniczych, gdzie informacje pogodowe są kluczowe dla bezpieczeństwa pasażerów i efektywności biznesu.
  • TDM stymuluje innowacje. Testowanie wytrzymałości nowych materiałów czy zaawansowane prognozowanie pogody – to wszystko jest możliwe właśnie dzięki masowej analizie danych. W czerwcu 2016 roku na Uniwersytecie Warszawskim ruszył jeden z najnowocześniejszych ośrodków analizy danych. Zainstalowane tam superkomputery  analizują duże zasoby danych   w czasie rzeczywistym m.in. na potrzeby sektora energetycznego. Prowadzone tam projekty na styku biznesu i technologii dotyczą m.in. projektowania kształtu śmigieł turbin wiatrowych.
  • Z TDM stykamy się wszyscy, choć nie zdajemy sobie z sprawy, jak bardzo ułatwia nam codzienne życie. Korzystając z wyszukiwarek w cyfrowych archiwach (komercyjnych, ale też niekomercyjnych jak np. POLONA lub NINateka) mamy do czynienia z niczym innym jak eksploracją tekstu. Nawet kiedy wpisujemy zapytanie w wyszukiwarkę internetową to przecież specjalny algorytm analizuje za nas zasoby sieci i na tej podstawie prezentuje wyniki.

domena publiczna, https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Coal-creek-mine-tn2.jpg

3. Diagnoza – wyzwania związane z TDM

Aby wykorzystać potencjał, jaki drzemie w TDM, trzeba zniwelować bariery, które utrudniają analizę danych i tekstu, dostępnych poprzez internet. Zmiany są potrzebne w następujących obszarach:

  • kwestie prawno-autorskie, dotyczące zasad korzystania z tekstu i danych – zwłaszcza jeśli chodzi o zasoby dostępne w internecie.  Brak jasności co do autorstwa i zasad na jakich te zasoby są udostępniane zniechęcają do ich przetwarzania z obawy przed łamaniem prawa. Dotyczy to nie tylko samych tekstów, ale również filmów, muzyki, grafik czy bazy danych. Niejasne są tutaj zasady samego korzystania z utworów jak i wprowadzania w nich modyfikacji czy kopiowania (np. ściągania na dysk) – co ma kluczowe znaczenie, kiedy mowa o TDM. Problem mają np. biblioteki, które nawet jeśli mają licencję pozwalającą na dostęp do komercyjnie bazy danych, nie mogą na niej wykonywać TDM.
  • ochrona baz danych – prawo dodatkowo chroni uporządkowane zbiory danych, na których stworzenie poniesiony został istotny nakład inwestycyjny. W praktyce eksplorując daną bazę trudno stwierdzić, czy jest ona objęta ochroną czy nie. Ponadto twórca bazy danych ma  wyłączne prawo pobierania danych i ich ponownego wykorzystania i może tego zabronić osobom trzecim. Jednak żaden z tych zapisów nie daje pełnej jasności w kontekście legalności TDM.
  • bariery techniczne w dostępie do danych – obecnie dane są  bardzo często publikowane w nieprzeszukiwalnych formatach i o zamkniętym dostępie  (np. format PDF dla plików tekstowych i danych liczbowych, skany dokumentów),  udostępniane są też bez wcześniejszego odpowiedniego przygotowania, co negatywnie wpływa na ich jakość (np. brak odpowiedniej struktury pliku, nieczyszczenie danych, brak ich weryfikacji). Udostępniane zasoby nie mają też odpowiednich opisów, w tym metadanych.  Brakuje świadomości, że nie wystarczy plik udostępnić, trzeba to robić też w odpowiedniej formie (otwartej), tak aby można było z niego korzystać.
  • dobre praktyki – brakuje wzorców, przykładów udanych przedsięwzięć, które motywowałyby do dzielenia się danymi, ich analizowania i pokazywania korzyści. Działają takie portale jak np. danepubliczne.gov.pl, to jednak w Polsce nadal instytucje tak publiczne, jak i niepubliczne (przedsiębiorstwa) unikają dzielenia się informacjami i danymi. W administracji publicznej wciąż dominuje przekonanie, że nadmierna otwartość nie jest niczym dobrym. Przedsiębiorstwa z kolei wolą nie opowiadać o tym, z jakich korzystają danych i jak to robią, dlatego że obawiają się się po pierwsze reakcji klientów, a po drugie utraty przewagi konkurencyjnej. Brakuje również wiedzy na temat tego, jak można wykorzystywać TDM, oraz że są do tego odpowiednie narzędzia, dostępne za darmo.
4. Rekomendacje
  • Uporządkowanie kwestii prawno-autorskich, dotyczących zasad dostępu do tekstu i danych
    • Zapewnienie swobody prowadzenia TDM z wykorzystaniem zasobów objętych prawem autorskim na potrzeby TDM – na przykład w ramach dozwolonego użytku, tak aby TDM mógł być wykonywany bez zgody autora, nieodpłatnie i również do celów komercyjnych.
    • Wolne licencje jako standard w przypadku zamawiania utworów przez instytucje publiczne. Postulujemy, by w przypadku publikowania zasobów publicznych zamówionych u zewnętrznych podmiotów (np. ekspertów spoza administracji)  standardem było wolne licencjonowanie (np. CC-BY bądź CC-BY-SA). To automatycznie umożliwi TDM danych publicznych i wyznaczy dobry kierunek. Rekomendujemy również określenie standardów zapewniających jasne oznaczanie stanu prawnego zasobów. W przypadku treści nieobjętych prawem autorskim rekomendujemy stosowanie opracowanego przez Creative Commons Oznaczenia Domeny Publicznej.
  • Uporządkowanie kwestii związanych z ochroną baz danych
    • potwierdzenie dopuszczalności metod pozwalających na nieodpłatne wykorzystanie zasobów objętych prawem do baz danych na potrzeby TDM – na przykład w ramach dozwolonego użytku (jeśli dane nie stanowią istotnej części zbioru, ani nie wiąże się to z rażącym naruszeniem prywatności), tak aby TDM mógł być wykonywany bez zgody autora, nieodpłatnie i również dla celów komercyjnych.
  • Likwidacja barier technicznych w dostępie do danych
    • Jednolite standardy udostępniania – postulujemy upowszechnianie stosowania jednolitych standardów udostępniania danych i tekstu (np. Five Stars Open Data) które zawierałyby wytyczne dotyczące formatów plików. Celem jest, aby dane i teksty były publikowane w otwartych formatach dostępnych dla wszystkich i umożliwiających maszynowy odczyt.

 

Ten Years of Advancing Science as ONE

Plos -

This special blog post in celebration of the journal’s tenth anniversary is authored by Joerg Heber, PLOS ONE Editor-in-Chief.

Ten years ago on this day, PLOS ONE published its first papers, thus embarking on its stated mission to be an open public venue for all rigorous scientific research from every discipline: a journal that promotes open science and access to the peer-reviewed literature for all.

Being designed to be a home for all research, PLOS ONE always had the potential to be a large journal. Yet who would have foreseen the publication of more than 165,000 papers in its first decade? This enormous success would not have been possible without the support of the academic community submitting these papers, the efforts of the editorial board, the peer reviewers assessing submitted papers, and last but not least the staff at the journal, past and present. Thank you all! An appreciation of PLOS ONE’s history and its achievements is the topic of a separate post on the EveryONE blog here.

As the newly-appointed Editor-in-Chief of PLOS ONE, I am privileged and very lucky indeed to be leading this great journal into its second decade. The environment that we are operating in has changed significantly during the past decade, stimulated to a degree by our own success. Other journals are now using similar publishing models, which is a welcome development. The more Open Access journals operating without any subjective selection criteria of their published output beyond scientific validity, the better it is for science. At PLOS ONE, we continue to be a home to all research, whether it is a stepwise advance, a replication, a negative result, or a study that fundamentally changes the thinking in a field.

We cannot rest there, and PLOS ONE needs to continue its mission to facilitate and drive open science. Making scientific papers open to read, to utilize them, and to distribute them is only one facet of the scientific process. Opening this process further promises significant advances. An example is the sharing of primary research data, which in many instances can stimulate follow-up studies by others. Already we have a strong data availability policy in place, and we will continue to refine its implementation and will continue to drive further efforts towards rewarding those scientists who do share their primary data.

Sharing scientific results and conclusions more broadly also needs to take place earlier in the process, so that others can build on new findings as soon as possible. At PLOS, we are strong supporters of preprint servers to communicate research. PLOS ONE is an ideal partner for such efforts, given our mission to publish all rigorous scientific conclusions. Embedding preprints into the publishing process, as we have already done with bioRxiv, increases its transparency. Going forward, we need to strive to also open our peer review process, lending strong support to the wider adoption of this model.

Other publishers and journals are working on similar themes, and we applaud this. While these initiatives mean a faster and larger increase in the global number of open articles published and available globally to the scientific community, the submissions to PLOS ONE have decreased, posing the question of our continuing unique value in this market. There will be challenges, but irrespective of our size, PLOS ONE will always play an important role towards PLOS’ broader mission as a not-for profit organization to support and advocate open science.

We are driven by the belief that open science benefits everyone involved in the scientific process, which thrives best in an environment of collaboration. We are driven by serving the community and not by the need for the high profit margins made elsewhere in publishing, so that funding resources in the sciences are used in the most productive way — to conduct scientific research. And at PLOS ONE in particular we are driven to publish a journal that serves communication among scientists from all the natural sciences and engineering, from medical research, as well as from the related social sciences and humanities. Our strong board of academic editors from all disciplines enables the entire scientific community to come together, making PLOS ONE their journal.

As part of this mission, PLOS ONE has the opportunity as well as the obligation to play its role in addressing the challenges science and society are facing. We can and need to assume a strong role promoting scientifically rigorous, open, fact-based debates that facilitate solutions to these challenges. As we advance towards this goal, we all at PLOS ONE are truly grateful for the continuing, strong support of the scientific community, and building on this we are confident that we can be as successful going into our second decade as we have been these past ten years.

Image Credit: Gerd Altmann

***

Join us in celebrating PLOS ONE‘s Tenth Anniversary – here are some ways to get involved:

 

 

 

 

Kserokopia # 49 (5-19 grudnia)

European Open EDU Policy Project -

W tym numerze Kserokopii prezentujemy krytykę propozycji dyrektywy o prawie autorskim na jednolitym rynku cyfrowym, raport Global Open Policy Report oraz działania wokół trollingu prawnoautorskiego w polskim Sejmie. Ponadto prezentujemy ciekawe wyroki sądowe dotyczące wykorzystania loga “Solidarność”, dozwolonego użytku edukacyjnego w Indiach i kolejnych kontrowersjach wokół linkowania. Kolejny przegląd najciekawszych linków o prawie autorskim wyjątkowo w połowie stycznia.

CO NOWEGO W SIECI Global Open Policy Report

Creative Commons od lat monitoruje, w jaki sposób polityki otwartości są stosowane w różnych krajach. Tak powstał Global Open Policy Report, którego współautorem jest Alek Tarkowski. Raport prezentuje  przegląd rozwoju polityk otwartości na świecie w czterech obszarach: edukacji, nauki, kultury i dziedzictwa oraz danych.

Subskrybuj „Kserokopię” w formie newslettera – otrzymasz przegląd linków bezpośrednio adres e-mail

Trolling prawnoautorski

Sejmowa Komisja Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii w zeszły tygodniu zajęła się zjawiskiem trollingu prawnoautorskiego. Ministerstwo Sprawiedliwości i Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przedstawiły informację o zwalczaniu zjawiska polegającego na wykorzystywaniu służb państwowych do zbierania danych wykorzystywanych w masowych pozwach cywilnych. Przy tej okazji Fundacja Nowoczesna Polska opublikowała “Raport o copyright trollingu”.

ŚWIAT SIĘ ZMIENIA, PRAWO AUTORSKIE TEŻ Krytyka reformy zaproponowanej przez Komisję Europejską

Propozycja dyrektywy o prawie autorskim na jednolitym rynku cyfrowym krytykowana jest przez organizacje pozarządowe, biznes i naukę jako nieodpowiadająca na wyzwania związane z cyfrową rzeczywistością. Zestawienie tych głosów i publikacji na ten temat można znaleźć w artykule przygotowanym przez Vincenzo Tiani z biura eurodeputowanej Julii Redy. Podobną opinię  (proponowana dyrektywa nie wpłynie na realizację celów jednolitego rynku cyfrowego) zaprezentowano w analizie przygotowanej przez International Intellectual Property Studies (CEIPI).

Analizy dotyczące przepisów z nowej dyrektywy prawnoautorskiej

Stowarzyszenie Communia, którego jesteśmy członkiem, przygotowało stanowiska dotyczące najważniejszych dla nas zagadnień, które ma regulować nowa dyrektywa prawnoautorska. Zachęcamy do zapoznania się z analizami nt.: prawa pokrewnego wydawców, dozwolonego użytku edukacyjnego, text and data mining, wolności panoramy.

domena publiczna, https://www.rijksmuseum.nl/nl/collectie/RP-P-1912-2441

A TYMCZASEM SĄDY… Mozil v. Solidarność

Czesław Mozil wygrał w sądzie ze Związkiem Zawodowym „Solidarność”. Sprawa dotyczyła użycia logo w teledysku „Nienawidzę cię, Polsko”. Sąd II instancji potwierdził stanowisko sądu niższej instancji, że związek ma prawo do ochrony znaku, kiedy ktoś chce go wykorzystać komercyjnie, ale znak nie jest chroniony, kiedy ktoś posłuży się nim w celach artystycznych lub publicystycznych.

Kontrowersje wokół linkowania

Pomimo ostatniej decyzji TSUE w sprawie GS Media, kwestia linkowania w prawie autorskim nadal budzi kontrowersje. Ostatnio sąd okręgowy w Hamburgu uznał pośrednika internetowego (podmiot prowadzący stronę o charakterze komercyjnym) odpowiedzialnym za linkowanie do treści naruszającej prawo autorskie, która znajdowała się na innym serwerze. Treścią tą był utwór pierwotnie udostępniony na wolnej licencji, który jednak nie został odpowiednio opisany przez osobę wykorzystującą utwór.  Więcej o kontrowersjach na blogu IPKat.

Zakres pojęcia “publicznego udostępniania”

Co może być „publicznym udostępnianiem” utworów? Unijny Trybunał od dawna rozszerza zakres pojęcia “publicznego udostępniania”, które stanowi czynność naruszającą monopol prawnoautorski. Ostatnio rzecznik generalny w swojej opinii w sprawie C‑527/15 (BREIN vs Wullems) stwierdził, że sprzedawanie odtwarzacza mediów, w którym sprzedawca zainstalował linki dające dostęp do nieautoryzowanych kopii utworów mieści się w pojęciu „publicznego udostępniania”. Przyjęcie takie interpretacji w późniejszym wyroku TSUE oznaczałoby znaczne rozszerzenie zakresu prawa autorskiego. Więcej o opinii można znaleźć w Dzienniku Internautów, czy na blogu IPKat.

Kserowanie a dozwolony użytek edukacyjny

Sąd Najwyższy w Delhi orzekł, że punkty xero, w których studenci mogą skserować podręczniki akademickie, nie naruszają prawa autorskiego. Powód w sprawie – wydawnictwo akademickie – chciał doprowadzić do podpisania umowy licencyjnej z uniwersytetem na kopiowanie podręczników, co teraz nie będzie potrzebne. Oczywiście sprawa dotyczy indyjskiego prawa autorskiego, jednak pokazuje, że dozwolony użytek edukacyjny powinien mieć zakres ułatwiający dostęp do wiedzy i edukacji. Więcej o sprawie można przeczytać na blogu IPKat.

Otwartość zasobów publicznych – pigułka wiedzy #2

European Open EDU Policy Project -

Dzisiaj prezentujemy drugą publikację z serii „pigułka wiedzy”. Otwartość zasobów publicznych jest jednym z najważniejszych dla nas tematów, którym zajmujemy się od samego początku naszych działań. W Polsce udało się już wprowadzić wiele pozytywnych rozwiązań dotyczących otwartości zasobów publicznych, nadal jednak wiele spraw wymaga zmian. 

Pigułka wiedzy do pobrania w formacie PDF.

Otwartość zasobów publicznych

Zasoby publiczne to treści wytworzone przez podmioty publiczne lub finansowane ze środków publicznych. Zasoby te mogą mieć dowolny sposób wytworzenia i utrwalenia, mogą to być np.: sprawozdania, raporty, mapy, fotografie, materiały edukacyjne, filmy, nagrania dźwiękowe i innego typu utwory. W niektórych wypadkach za zasoby publiczne uznaje się treści będące w posiadaniu instytucji publicznych – tak jest na przykład ze zbiorami dziedzictwa[1].

Otwartość zasobów publicznych wymaga uregulowania:

  • kwestii prawnych – określenia praw autorskich do treści (lub ich braku) oraz przepisów administracyjnych dotyczących udostępniania;
  • kwestii technicznych – tak by zapewnić dostępność plików w otwartym standardzie, w sposób umożliwiający swobodne wykorzystanie, wraz
    z metadanymi.
1.    Dlaczego to zagadnienie jest ważne?

Wymóg otwartości zasobów publicznych wynika z przeświadczenia, że materiały finansowane ze środków publicznych powinny być dostępne dla wszystkich do swobodnego wykorzystania, gdyż stanowią nasze dobro wspólne. Otwartość zasobów publicznych wpływa pozytywnie na wydatkowanie środków publicznych – administracja może swobodnie wykorzystywać raz stworzone zasoby, nie duplikując kosztów. Poza tym otwartość zasobów sprzyja przejrzystości funkcjonowania administracji publicznej i ułatwia kontrolę obywatelską nad wydatkowaniem publicznych środków – każdy może ocenić jakość powstałych zasobów.

Z ekonomicznego punktu widzenia, otwartość zasobów publicznych generuje wartość dodaną poprzez ich ponowne wykorzystywanie, zarówno o charakterze komercyjnym jak i niekomercyjnym.

W różnych sektorach administracji publicznej otwartość zasobów publicznych odpowiada na wyzwania z którymi mierzy się państwo. W edukacji otwarte zasoby edukacyjne to kwestia równościowa – dzięki dostępowi do wiedzy i materiałów, wyrównywane są szanse edukacyjne. W nauce otwartość wyników badań i publikacji naukowych zapewnia szybszy obieg informacji, niezbędny w nowoczesnej, szybko rozwijającej się nauce. Ponadto otwartość gwarantuje dostęp do wiedzy, która stanowi podstawę społeczeństwa opartego na wiedzy. W gospodarce otwarte dane mogą być wykorzystywane do tworzenia nowych produktów i usług przez biznes, dzięki czemu generowana jest wartość dodana. Dodatkowo otwarte dane napędzają innowacyjność i powstawanie nowych zastosowań dla istniejących już zasobów. Otwartość dziedzictwa kulturowego sprawia, że zasoby kultury są obecne w życiu obywateli, wzrasta poziom świadomości kulturowej oraz wspierany jest przemysł kreatywny.

Otwartość zasobów publicznych umożliwia tworzenie nowych produktów i usług, jak np.:

  • gdansk.pl/cennik – cennik miejski to strona internetowa stworzona przez UM Gdańska, jej zadaniem jest informacja przy pomocy infografik mieszkańców Gdańska o wydatkach jakie miasto ponosi na inwestycje infrastrukturalne, edukację, transport, administrację itd.
  • jakdojade.pl – aplikacja internetowa i mobilna, który wykorzystuje dane miejskich przewoźników z całej Polski. Jest to planer podróży przy użyciu komunikacji miejskiej umożliwiający zaplanowanie przejazdu pomiędzy dowolnymi punktami w aglomeracji
  • legeo.pl – aplikacja internetowa wykorzystująca bazę polskich aktów prawnych. Dzięki niej użytkownik (prawnicy, przedsiębiorcy, osoby prywatne) może tworzyć teczki, w których można grupować akty prawne dotyczące tego samego zagadnienia.
  • znajdzksiege.pl – serwis internetowy, dzięki któremu można znaleźć
    i pobrać dowolną księgę wieczystą podając adres nieruchomości lub numer działki.
  • prześwietl.pl – narzędzie, które pomaga sprawdzić wiarygodność biznesową potencjalnych partnera biznesowego oraz strukturę danej firmy.
2.   Czym jest otwartość?

Zapewnienie otwartości zasobów publicznych wymaga uwzględnienia trzech jej aspektów:

  • Prawo dostępu do informacji jest tradycyjnym ujęciem kwestii otwartości, skupionym na kwestii przejrzystości działań administracji – każdy ma dostęp do informacji u dokumentów związanych z działalnością administracji.
  • Ustawa o prawie autorskim gwarantuje brak praw do dokumentów i materiałów urzędowych – znajdują się w domenie publicznej i dzięki temu każdy może z nich korzystać, powielać, przekazywać, remiksować.
  • Techniczne aspekty otwartości to przede wszystkim kwestia formatów plików, zapisanych w Krajowych Ramach Interoperacyjności – umożliwia to łatwy dostęp do plików wszystkim zainteresowanym. To także kwestia repozytoriów, dających łatwy i zestandaryzowany dostęp do zasobów.

Polityka otwartości zasobów publicznych musi łączy te wątki, traktując je jako narzędzia do zapewnienia nadrzędnego celu, jakim jest dostępność zasobów publicznych do swobodnego wykorzystania. Jest też ściśle związana z kwestią dostępności zasobów publicznych dla osób o specjalnych potrzebach (accessibility).

Taką politykę można realizować poprzez:

  • Poprawne określanie stanu prawnego zasobów publicznych, przede wszystkim gdy są dostępne w domenie publicznej;
  • Wprowadzanie wymogu otwartego licencjonowania tych zasobów publicznych, które podlegają ochronie prawnoautorskiej – dotyczy to przede wszystkim zasobów finansowanych publicznie;
  • Udostępnianie zasobów publicznych online oraz tworzenie infrastruktury temu służącej.
  • Tworzenie ram prawnych gwarantujących otwartość zasobów publicznych,
    w przepisach dotyczących prawa autorskiego oraz dostępu i ponownego wykorzystania informacji publicznej.

Najważniejsze działania administracji dotyczące otwartości zasobów publicznych:

justgrimes, CC-BY-SA, https://www.flickr.com/photos/notbrucelee/8016184339

3.   Diagnoza – wyzwania związane z tematem

Podstawowym wyzwaniem związanym z otwartością zasobów publicznych jest brak systemowych polityk w tym zakresie – pomimo dobrych praktyk w paru resortach, brak jest spójnej wizji i umocowania ustawowego. Administracja traktuje otwieranie zasobów publicznych nie jako zasadę, ale jako wyjątek. Wpływa to również na niski poziom wykorzystywana dostępnych już zasobów publicznych.

W przeważającej mierze zasoby publiczne są dokumentami lub materiałami urzędowymi, i jako takie nie są przedmiotem praw autorskich. Świadomość tej kwestii nie jest jednak powszechna w administracji publicznej. Wyzwaniem jest również brak powszechnej zgody co do statusu prawnoautorskiego pewnych zasobów publicznych, np. tych stworzonych przez ekspertów zewnętrznych.

Wiele zasobów publicznych zostało już otwartych, jednak rozróżnić należy otwartość prawną od otwartości faktycznej. Brakuje systemowej infrastruktury, która gwarantowałaby łatwy dostęp i możliwość ponownego wykorzystania zasobów publicznych – nie istnieją repozytoria gdzie zasoby byłyby udostępniane.

Głównym zadaniem administracji publicznej jest udostępnienie zasobów
do ponownego wykorzystania. Jednakże żeby mówić o pełnej otwartości, zasoby
te powinny być wykorzystywane. Nawet jeśli zasoby są otwarte, to brakuje systemowego myślenia jak sprawić, by społeczeństwo z zasobów korzystało. Brakuje konkursów grantowych bazujących na zasobach publicznych czy innych metod wspierania oddolnych inicjatyw.

4.   Rekomendacje

Kwestia otwartości zasobów publicznych wymaga systemowej zmiany w wielu obszarach.

  • Otwartość prawna zasobów publicznych. Na poziomie legislacyjnym niezbędne są zmiany prawne, których celem jest wprowadzenie otwartości zasobów publicznych jako reguły, a nie jako wyjątku. Należy rozważyć uregulowanie tej kwestii na poziomie ustawy dotyczącej otwartości wszystkich zasobów publicznych. Celem ustawy powinno być uporządkowania stanu prawnego zasobów wytwarzanych i zamawianych przez instytucje publiczne, wprowadzenia standardowych warunków udostępniania oraz przejrzystego informowania o stanie prawnym utworów. Ponadto niezbędne są przepisy otwartościowe w poszczególnych ustawach, np. ustawie o systemie oświaty.
  • Wolne licencje jako standard w przypadku publikowania utworów przez instytucje publiczne. W kwestii regulacji praw autorskich postulujemy, by
    w przypadku publikowania zasobów publicznych zamówionych u zewnętrznych podmiotów (np. ekspertów spoza administracji)  standardem było wolne licencjonowanie treści uznanych za przedmiot prawa autorskiego. Rekomendujemy również określenie standardów zapewniających jasne oznaczanie stanu prawnoautorskiego zasobów. W przypadku treści nie będących przedmiotem praw autorskich rekomendujemy stosowanie opracowanego przez Creative Commons Oznaczenia Domeny Publicznej.
    W przypadku treści będących przedmiotem praw autorskich rekomendujemy stosowanie mechanizmu Creative Commons Zero.
  • Kompetencje urzędników. Aby całość procesu otwierania zasobów publicznych zakończyła się sukcesem, niezbędne jest również zadbanie o kompetencje urzędników związane z otwartością poprzez edukowanie pracowników instytucji publicznych. Rekomendujemy utworzenie centrum kompetencji, którego zadaniem będzie wspieranie instytucji administracji publicznej
    w wykorzystywaniu zasobów publicznych. Celem takiego centrum powinno być zapewnianie bieżącego wsparcia, prowadzenie działań edukacyjnych, ale także realizacja działań innowacyjnych, animujących proces otwierania
    i wykorzystywania zasobów publicznych.
  • Repozytoria i animowanie ponownego wykorzystania zasobów publicznych. Niezbędne jest również zapewnienie systemowego wsparcia dla podmiotów, które mają wprowadzać reguły otwartości. Należy – wzorem programu EQUAL czy bazy danych zasobów finansowanych w ramach PO KL – stworzyć repozytorium zapewniające łatwy dostęp do wszystkich zasobów publicznych.  Ponadto popyt na dane publiczne może być wyższy, pod warunkiem że będzie się odpowiednio wspierać i animować ponowne wykorzystanie danych publicznych. Służyć temu powinny działania centrum kompetencji, połączone ze źródłem finansowania działań ‐ np. w postaci konkursu grantowego.

 

Global Open Policy Report 2016

European Open EDU Policy Project -

In what areas are open policies implemented most and least often? Which countries are the leaders in the implementation of open policies and which are delaying this process? We present the Global Open Policy Report prepared by the Open Policy Network. 

Read the report

 

The first-of-its-kind report

It is the first report that presents such a cross-sectoral overview of the development of open policies in the world – it not only shows trends in the development of these policies but also best practices.

The analysis covers 38 countries across all continents. It is based on the Open Policy Index, which covers four areas: research, education, information and heritage. This is a novelty because thus far this types of analyses covered only one area.

Open Policy Index measures the impact of open policies in two dimensions:
• their strength and scope;
• the level of implementation of these policies.

Leaders and Delayed

Based on this index, the surveyed countries were grouped in terms of the development of open policies into one of three categories: Leaders, Mid-way, and Delayed.

The highest ranking were: Argentina, Bolivia, Chile, France, Kyrgyzstan, New Zealand, Poland, South Korea, Tanzania and Uruguay. The analysis also shows that the open policies are most commonly introduced in the sector of data and the least in heritage sector. However, it should be emphasized that this is only the pilot use of the index. As Alek Tarkowski, who is one of the leaders of the project, says: „The Open Policy Index is the first measurement tool that aims at cross-sector comparison of policies, at global scale. The 2016 edition is a prototype which we will be developing further in coming years. We would like to double the number of indexed countries to cover all those in which Creative Commons is active.”

Information about the report can also be found on the Creative Commons website

Platformy internetowe a prawo autorskie – pigułka wiedzy # 1

European Open EDU Policy Project -

W dzisiejszym świecie debata o zmianach w prawie autorskim toczy się na wielu forach: unijnym, krajowym, a także na poziomie praktyki działania instytucji i organizacji. Dyskusja ta już dawno przestała dotyczyć tylko kwestii stanowienia prawa, ale osadzona jest w szerszym kontekście społeczeństwa mającego dostęp do wiedzy, kierunku rozwoju nowych technologii i zmian biznesowych na rynku. W naszym zespole polityk publicznych śledzimy tę debatę bardzo uważne. Dzisiaj przedstawiamy naszą serię „pigułka wiedzy”, która prezentuje najważniejsze fakty oraz nasze postulaty dotyczące przekrojowych zagadnień związanych z prawem autorskim.

Pigułka wiedzy do pobrania w formacie pdf (zawiera również bibliotekę linków).

Platformy internetowe a prawo autorskie

Bez platform internetowych korzystanie z internetu byłoby niemożliwe – to dzięki nim wyszukujemy informacje, robimy zakupy, kontaktujemy się ze znajomymi. Platformy umożliwiają rozwój innowacyjnej gospodarki i społeczeństwa opartego na wiedzy. Aby optymalnie wykorzystać ten potencjał, konieczne jest zachowanie równowagi między prawami trzech kluczowych grup interesariuszy : użytkownikami, twórcami
i pośrednikami (platformami). Postulujemy więc, by:

  • w dyskusji nt. regulacji platform brać pod uwagę interesy wszystkich interesariuszy;
  • utrzymać status, w którym platformy internetowe nie ponoszą odpowiedzialności redakcyjnej za publikowane przez użytkowników treści;
  • nie wprowadzać dodatkowych obowiązków monitorowania treści przez platformy;
  • Wprowadzić do polskiego prawa mechanizm sprzeciwu w procedurze notice and take down;
  • tworzyć precyzyjne ramy umożliwiające samoregulację platform;
  • ewentualne zmiany prawa odnosiły się się̨ jedynie do wyraźnie określonych problemów związanych z konkretnym typem platform internetowych.

1.   Dlaczego to zagadnienie jest ważne?

Sposób korzystania z internetu ciągle się zmienia – zatarciu uległa granica pomiędzy twórcami i odbiorcami. Stało się to  możliwe dzięki takim serwisom internetowym jak np.:

  • wyszukiwarki internetowe (Google, Yahoo, Bing);
  • media społecznościowe (Facebook, Twitter, LinkedIn);
  • platformomy handlu elektronicznego (Allegro, Ebay);
  • sklepy z aplikacjami (AppStore, Google Play, MicrosoftStore);
  • serwisy  video (YouTube, Vimeo, Dailymotion).

Korzystający z tych serwisów mogą być jednocześnie twórcami i odbiorcami treści.

Serwisy te odgrywają̨ też coraz ważniejszą rolę w życiu gospodarczym i społecznym. Umożliwiają też powstawanie nowych  modeli biznesowych. Możliwość prostego łączenia użytkowników (np. dostawców i klientów) bez względu na ich lokalizację,  pozwala  funkcjonować wielu firmom, które w analogowym świecie nie mogłyby dotrzeć do klientów. Nie można również zapominać o społecznym aspekcie funkcjonowania takich serwisów, które ułatwiają dostęp do wiedzy i tym samym zwiększają zaangażowanie obywateli  w procesy demokratyczne.

2.   Czym są platformy?

Platformy internetowe umożliwiają wzajemne interakcje użytkowników internetu, zazwyczaj w celu wymiany bądź sprzedaży usług, treści czy produktów. Modele biznesowe przybierają różne formy. Platformami są między innymi serwisy wymienione powyżej (punkt 1), ale również:

  • platformy audio-video (n.p. Deezer, Spotify, Netflix, Canal Play);
  • platformy “sharing economy” (AirBnB, Uber, BlaBlaCar, Ulule, Crowdcube);
  • platformy hazardowe (Steam);
  • platformy o charakterze niekomercyjnym i społecznym (Wikipedia).

W debacie publicznej pojęcie platform internetowych i pośredników internetowych używane jest wymiennie dla opisania mechanizmów ich funkcjonowania.

domena publiczna, https://pixabay.com/pl/ludzi-twarze-osobowych-po%C5%82%C4%85czony-977414/

3.   Diagnoza – wyzwania związane z kwestią regulacji platform z perspektywy prawno-autorskiej

W dyskusji  publicznej coraz częściej pojawia się coraz częściej temat naruszeń prawa autorskiego  z wykorzystaniem platform – np. rozpowszechnianie utworów bez  zgody twórców.  Dlatego też rola platform jest kluczowa w systemie egzekwowania prawa autorskiego. Zgodnie z dyrektywą 2000/31/WE o handlu elektronicznym (art. 12-15), platformy nie ponoszą odpowiedzialności za takie naruszenia, dopóki ich działalność jest czysto techniczna, automatyczna i bierna (tzw. mechanizm safe harbor) – pod warunkiem, że zablokują dostęp po uzyskaniu zgłoszenia o nielegalnych treściach (tzw. procedura notice and take down).

 

Regulacja środowiska platform internetowych jest jednym z głównych tematów strategii Jednolitego Rynku Cyfrowego. Śledząc dyskurs społeczny i polityczny dotyczący zagadnienia platform internetowych można zidentyfikować następujące wyzwania:

  • Brak pewności prawnej. Rozbieżne przepisy krajowe lub nawet lokalne odnoszące się do platform internetowych są źródłem niepewności prawnej
    i stanowią  przeszkodę w pełnej integracji rynku cyfrowego.
  • Value gap. Od pewnego czasu środowisko twórców podnosi argument,
    że nowe formy dystrybucji treści w internecie rzekomo prowadzą
    do niesprawiedliwego podziału dochodów pomiędzy platformy a twórców.
  • Definicja pojęcia “platformy internetowe”. Na rynku funkcjonuje wiele rodzajów platform, a każdy z nich ma swoją specyfikę wymagającą indywidualnego podejścia regulacyjnego. Dodatkowo katalog ten ulega dynamicznym zmianom ze względu na szybko zachodzące zmiany
    w środowisku internetowym. Dlatego też stworzenie takiego katalogu, choć pożądane z punktu widzenia tworzenia polityk publicznych, jest zadaniem niezwykle trudnym.
  • Odpowiedzialność za treści zamieszczane na platformach. Trwa dyskusja, czy obecnie funkcjonujący model wyłączenia odpowiedzialności platform (tzw. safe harbor) przewidziany w dyrektywie o handlu elektronicznym jest wystarczający i w równy sposób chroni interesy podmiotów korzystających z platform[1].
4.   Rekomendacje

Biorąc pod uwagę opisane powyżej charakterystykę i rolę, którą pełnią platformy rekomendujemy:

  1. Uznanie, jako podstawowej zasady minimalizacji regulacji – czyli wprowadzania regulacji jedynie tam, gdzie jest to absolutnie konieczne. Ze względu
    na specyfikę platform, oraz szybko zmieniający się charakter komunikacji, prawo nie zawsze jest najodpowiedniejszą formą regulacji platform. Dlatego Państwo powinno wyznaczać ramy funkcjonowania platform i ochrony praw użytkowników (np. dotyczące prywatności), zostawiając wypracowanie konkretnych modeli implementacji tych założeń poprzez mechanizm samoregulacji.
  2. Zachowanie równowagi praw różnych grup interesariuszy. Należy pamiętać,
    że w przepływie treści w internecie biorą udział trzy grupy: twórcy, użytkownicy
    i platformy. Dlatego też myśląc o regulacji platform należy wziąć pod uwagę interesy każdej z nich, a dyskutując o konkretnych platformach nie należy kierować się ich wielkością czy pozycją na rynku, a rolą jaką pełnią. Jesteśmy przeciwni wprowadzaniu dodatkowych regulacji nakładających obowiązki na pośredników internetowych czy zwiększających zakres narzędzi właścicieli praw, o ile nie będzie się to łączyć́ ze zwiększeniem korzyści dla uczestników rynku
    (np. zwiększenie zakresu dozwolonego użytku, ochrona tzw. domeny publicznej).
  3. Zachowanie obowiązującego zakresu odpowiedzialności pośredników. Różnice w funkcjonowaniu tradycyjnych mediów i internetu są nie do pogodzenia
    i dlatego stosowanie tożsamych przepisów do tych dwóch odmiennych modeli medialnych budzi poważne wątpliwości. Istotą przewagi internetu nad innymi mediami jest swoboda użytkowników w tworzeniu treści, a nie tylko jej konsumpcji, wprowadzenie uprzedniej kontroli redakcyjnej tę przewagę zniweluje. Złym pomysłem jest wprowadzenie dodatkowego obowiązku staranności (duty of care). Takie rozwiązania doprowadziłyby do niepewności prawnej i zmiany charakteru komunikacji internetowej.
  4. Mechanizm sprzeciwu. W Polsce (ale także w wielu innych państwach UE) praktycznie nie funkcjonuje mechanizm sprzeciwu (counter-notice) w ramach zgłaszanych masowo i automatycznie żądań́ usunięcia nielegalnych treśc Mechanizm ten umożliwia zgłoszenie sprzeciwu przez użytkowników, którzy zamieścili rzekomo nielegalne treści. Ta regulacja jest jedynym gwarantem ochrony praw użytkowników internetu oraz narzędzi i usług oferowanych w sieci, dlatego tak ważne jest aby mechanizm ten sprawnie działał.

 

[1] Z analizy odpowiedzi nadesłanych w ramach konsultacji publicznych prowadzonych przez Komisję Europejską wynika, że przeważająca większość́ użytkowników indywidualnych, podmiotów wprowadzających treści i pośredników uważa, że system odpowiedzialności jest dostosowany do potrzeb. Respondenci, którzy są̨ niezadowoleni z obecnego systemu (posiadacze praw, ich stowarzyszenia oraz powiadamiający) uznają̨ go za niewystarczająco jasny lub nie dość́ dobrze stosowany, postulując obowiązku duty of care – czyli podejmowania wszelkich starań (w tym monitorowania treści) aby nie dopuścić do zamieszczania nielegalnych treści na platformach.

 

 

Sider

Abonner på creativecommons.no nyhetsinnsamler